Davutoğlu Sonrası’nda Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Değişim Zorunluluğu

Yazan  09 Mayıs 2016

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 17-25 Aralık 2013 tarihlerinde gerçekleştirilen operasyonlar sonrasında “FETÖ” olarak tanımladığı Gülen Cemaati’ne yönelik tutumu çeşitli çevrelerde açık ya da örtülü destek aldı. Cumhurbaşkanı’na bu mücadelesinde yakın çevresi, danışmanları, bir kısım partili, hükümete yakın bazı iş çevreleri ve laik sivil-askeri bürokrasi destek verdi. Sözkonusu destek ahde vefa borcundan, mevcut ve/veya gelecekte oluşacak beklentilere, vatan sevgisinden, devlet memuru olmanın gerektirdiği erdeme kadar çeşitli güdülere dayanmaktaydı. Bürokrasi, kamu görevinin getirdiği ahlaki ve mesleki sorumluluğun yanısıra, Cemaat eliyle kendilerine yönetilen haksız, hukuksuz kumpas davalarının açtığı derin yaraları sarmak için bu kampanyayı destekledi. Cemaat, iktidar partisi mensubu bakanlar ve üst düzey yetkililerden aldığı destekle Türkiye’nin geleneksel bürokratik yapısına büyük bir zarar verdi. Türk Silahlı Kuvvetleri’nde gelecek 10-20 yıl yönetim kademesini şekillendirecek komutanlar haksız ve hukuksuz davalarla, sahte delillerle hapis cezasına çarptırıldılar. Rüzgar eserken karşısında durmaya cesaret edemeyenler bugün cemaatin karşısında bir görünüm sergilerken el altından karşı tarafa mesaj vermekten kaçınmıyorlar. Bu satırların yazarı rüzgarın henüz tersine dönmediği Ağustos 2013’te soruşturmaların ve müteakip davaların geleneksel sivil-asker bürokrasiyi dönüştürmek amacıyla sürdürüldüğünü savunmuştu. Kuşkusuz Cemaat’in Askeri Liseler ve Harp Okulları’na yerleştirdiği ya da buralardan devşirdiği genç kadroları bir an önce yönetim kademesine çıkarmak için bu kumpas operasyonlarının icrası gerekiyordu. Bu da bir araç olarak kullanılan Cemaat’in amacı kesinlikle olamazdı. Türk sivil-askeri bürokrasisindeki dönüşümün asıl planlayıcısı, Ankara’yı bölgesel politikalarında istediği gibi yönlendirmek isteyen büyük güçler idi. Ancak Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne yönelik operasyonlar sadece silahlı kuvvetlerle sınırlı değildi. Cemaat’in nüfuz etmek istediği en önemli kurumlardan biri de Milli İstihbarat Teşkilatı idi. Cemaat’in iktidar partisinden güç aldığı günlerde kendilerini Cemaate yakın ilan etmekten, aile bireylerini Cemaat okullarına göndermekten kaçınmayan kişiler bugün Cemaat karşıtı görünmekteler. Bu hiç te inandırıcı olmayan bir tutum. Ancak asıl önemlisi MİT’e Nisan 2010’da Müsteşar Yardımcısı, Mayıs 2010’da ise Müsteşar atanan Hakan Fidan’ın kurum içinde bizzat yönettiği kadrolaşma hareketinin Cemaat’in çıkarlarıyla kesiştiği noktaydı. Fidan, Cemaat’in Silahlı Kuvvetler ve diğer kurumlarda hükümetin gücünü arkasına alarak yürüttüğü dönüştürme politikasın, Milli İstihbarat Teşkilatı’nda bizzat uygulamıştı. Personel Başkanlığı’na atanmasını sağladığı arkadaşı ile birlikte bu dönüşüm sürecini her türlü yolu deneyerek yönetmişti. MİT’in yönetim yapısını tıpkı Türk Silahlı Kuvvetleri’nde olduğu gibi adım adım bozmuş, milli istihbarat vizyonuna, donanımına ve misyonuna uygun olmayan kişileri kuruma doldururken, alt ve orta kademede Cemaat ile bağlantılı kişilerin yukarıya doğru çıkmalarını sağlamıştı. Hakan Fidan görevi gereği devletin, hükümetin ve münhasıran Cumhurbaşkanı’nın sırlarına vakıf olmuştu. Görevinden kaynaklanan sorumluluğu ise bu sırları yetkili mahkeme önünde açıklamak zorunda kalmadığı takdirde kendisiyle beraber mezarına götürmesidir. Milli İstihbarat Teşkilatı’nda bugüne kadar görev yapmış tüm personel belirli ölçülerde devlet sırlarına vakıf olmuşlar ve bu sırları en yakınlarına bile açmamışlardır. Hakan Fidan’ı Cumhurbaşkanı’nın iradesine rağmen milletvekili yapmaya çalışan, ardından Türkiye’nin en medyatik MİT Müsteşarı’nı siyasete sokarak parti içinde elini güçlendirmeyi planlayan Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun bu hamlelerini Erdoğan ve arkadaşları çok iyi okumuş, Davutoğlu’nu Başbakanlığı bırakmaya zorlamıştır. Kuşkusuz Davutoğlu ve yakın çevresinin parti içerisinde yönetim kademesi, kadrolaşma ve mali kaynaklara erişme açısından daha güçlü olma isteği Saray’dan dönmüştür. Sıra’da Türkiye’nin gelmiş geçmiş en başarısız MİT Müsteşarı’nın milletvekilliği adaylığı sürecinde istifa ettiği ve halihazırda vekaleten yürüttüğü ileri sürülen koltuğunu bırakmasına gelmiştir. Cemaat’in MİT içindeki kadrolaşmasıyla asıl o zaman mücadele edilmiş olacaktır. Zira Fidan ve arkadaşları 17-25 Aralık 2013 tarihine kadar Cemaat’in MİT içinde daha da kökleşmesine fırsat veren ortamı bizzat hazırlamışlardır. MİT’in en eğitimli, donanımlı ve deneyimli üst kademesini pasif görevlere atamak ya da emekliliğe zorlamak suretiyle kurumdan uzaklaştırmışlardır. Ardından milli vizyonu dışında herhangi bir siyasi ve ideolojik kamplaşmada yer almayan, Cemaatlerle bağlantılı olmayan yükselme potansiyeli mevcut personeli haksız soruşturmalar, pasif görevlere atama, ahlaki erozyona uğramış yöneticilerin emrinde istihdam etme ve genellikle açığı ve motifi (paraya, mevkiye, kadınlara düşkünlük vs.) bulunan MİT personelini kritik görevlere getirmek suretiyle kurumun geleneksel yapısını bozmuştur. Hakan Fidan Cumhurbaşkanı tarafından işaret edildiği gün görevini bırakacaktır. Fidan sonrasında yeni MİT yönetimi kurumun güçlü ve güvenilir bir Teşkilat haline getirilmesi uğraşısının yanında iki temel sorunla mücadele edecektir. Birincisi Fidan sonrası kuruma doldurulan vasıfsız personelin kurumlarına iade edilmesi, ikincisi ise Fidan’ın değiştirdiği üst ve orta kademe yöneticilerin ardından kısa sürede yönetim kademelerine yükselme şansı bulan Cemaat yanlılarının ayıklanmasıdır. Fidan’a angaje olan mevcut yönetim yapısı bu görevi yürütecek iradeye sahip değildir. Kurumu tanımayan askerlerin ya da diplomatların da bu zorlu görevi yerine getirmeleri mümkün değildir. Saray’ın bir sonraki hamlesi, güven duyulan yeni bir Müsteşar’ın belirlenmesi, bilahare Mayıs 2010’dan itibaren kurumdan değişik nedenlerle ihraç edilen, emekliliğe zorlanan Müsteşar Yardımcısı, Başkan, Daire Başkanı ya da daha alt düzeyde personelin gözden geçirilmesi, bunların bir kez daha güvenlik soruşturmasına tabi tutulması, ardından baş başa mülakatlar yapılması, herhangi bir kliğe mensup olmayan, geçmişinde gri noktalar bulunmayan nitelikli personelin hem yeni Müsteşar’a destek olması hem de kurumun geçiş sürecinin sağlıklı bir şekilde yönetilmesi amacıyla yeniden değerlendirilmeleri, olabilecektir. Devletin sivil-asker bürokratik sistemi içerisinde yasal hiyerarşik yapıdan farklı ağların bulunması kabul edilir bir durum değildir. Dolayısıyla yetkililerin, Türkiye Cumhuriyeti devleti, milleti ve ülkesi ile bir bütün olarak milli menfaatlerinin sağlanmasını teminen Milli İstihbarat Teşkilatı’nı mercek altına almaları ve son altı yılda yaşanan gelişmelere bir de bu perspektiften bakmaları gerekmektedir.

Son Düzenlenme Salı, 16 Temmuz 2019 10:34
Dr. Erhan Canikoğlu

21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü
Rusya Slav Araştırmaları Merkezi Başkanı

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Cahit Armağan Dilek   - 15-11-2019

Türkiye-ABD arasına S-400 girdi

Çok kritik, hayati, önemli denilen Trump-Erdoğan zirvesini dağ fare doğurdu diye tanımlamak bile mümkün. Fare bile doğurmadı.