Irak’taki Siyasal Tıkanıklık Yeni Gerginliklere Gebe Olabilir mi?

Yazan  04 Mart 2020

Irak’ta hükümet krizi artarak devam ediyor. Hükümeti kurmakla görevlendirilen Muhammed Tevfik Allavi’nin istifa etti.

Bu durum da Sadr Hareketi’nin lideri Mukteda es-Sadr açıısından siyasi bir başarısızlıkla sonuçlanmış oldu. Çünkü Şii dini lider Sadr Allavi’yi desteklemekteydi. Bu da muhalefet tarafından kendileri açısından bir başarı olarak sunulurken; hem Allavi hem de Sadr’ın başarısızlığı olarak değerlendirildi.

Bazı kesimler bu son istifayı, partiler arası uzlaşının bir türlü sağlanamamasına bağladı. Özellikle protestocu kesim de Irak’ta bir süredir devam eden protestoların bu istifa kararında etkili olduğunu öne sürüyor. Çünkü Sadr, özellikle son dönemde gerginliği azaltmaya yönelik bir adım atmayarak liderliğini tartışmalı bir konuma sokmuştu. Daha öncesinde kendisini destekleyen gruplar ve kişilerin bazıları dahi Sadr liderliğine şüpheyle yaklaşmaya başlamıştı. Dış politikada İran’a bağlılığı azaltmaya ve yolsuzluğun üzerine gitmeye odaklanmış siyasi söylemlerine rağmen Sadr, özellikle genç ve aydın kesimde git gide desteğini kaybetmeye başladı.

Sadr’ın siyasi tutumundaki bu değişim, Süleymani suikastı gibi birtakım bölgesel ve küresel gelişmelerden etkilenmiş olabilir. Buna ek olarak Sadr’ın “seçimlere doğrudan müdahil olmamaya” yönelik söylemleri de Allavi’ye bizzat kendisinin onay verdiğini söylemesiyle değişti. Hatta söylemlerinde daha sert bir tutum da takınarak milis güçlerden oluşan Mehdi Ordusu’nu tekrar canlandırabileceklerini dahi belirtti.

Bu açıklamaya karşı Sünni kesim ağırlıklı Kalkınma Cephesi’nden Cuburi, bunu bir tehdit olarak niteledi ve Sadr’ı ağır dille eleştirdi.

Son tahlilde reformcu bir görüntü çizen ve birçok kesim tarafından da başta destek kazanmış olan Iraklı eski bakan ve milletvekili Muhammed Tevfik Allavi, 2003 yılı sonrasındaki sistemde oluşan ırk ve mezhep merkezli kota sistemini kıramamış oldu.

Sadr bloğundan belli gruplar da yayınladıkları bildirilerde bu siyasi tıkanıklığı yaratmada iç ve dış düşmanları sorumlu tuttu.

Allavi’nin istifasından sonra yetkileri sınırlandırılan hükümet başkanı Adil Abdulmehdi de hükümet toplantılarına katılmayacağını açıklamadı. Diğer bir ifadeyle yürütme açısından da duraksamalara sebep olan ülkedeki siyasi kriz daha da derinleşti.

Bazı hukuk uzmanları Irak Anayasasının 81. Maddesine göre başbakanlık yetkilerinin Cumhurbaşkanı Salih’e geçmesini öngörürken, buna karşıt görüşte olup yetkilerin başbakan yardımcılarına geçmesi gerektiği değerlendirmesini yapan hukuk uzmanları da mevcut[1].

Irak’taki siyasal kriz git gide yükselirken buna yasal ya da siyasal olarak bir çözüm bulunup bulunamayacağı, bulunsa da bu çözümün kalıcı olup olmayacağı halen bir soru işareti olarak duruyor. Fakat buradaki esas odaklanılması gereken nokta, Şii lider Sadr’ın söylemlerinin git gide katılaşması ve bunun da muhalefet bloğunda büyük tepkiler yaratması. Zaten bir süredir halk protestolarıyla kutuplaşan ve zaman zaman çatışma noktasına varan Irak içerisindeki etnik/dini/mezhepsel grupların arasındaki gerginlik; son gelişmelerle birlikte ve İran’ın Irak üzerindeki nüfuzunu kaybetmemek için daha sert hamleler yapma olasılığı da değerlendirildiğinde daha büyük çapta bir gerginliğe yol açabilir.

 

[1] https://aawsat.com/turkish/home/article/2162441/irak%E2%80%99ta-ba%C5%9Fbakanl%C4%B1k-makam%C4%B1yla-ilgili-hukuki-tart%C4%B1%C5%9Fmalar

Mete Han Kutlusan

21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü
Ortadoğu ve Radikalleşme Araştırmaları Uzmanı

21. Yüzyıl Türkiye Buluşmaları

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Fatma Melike Karaaslan   - 10-07-2020

"Çoklu Baro Sistemi"nin Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sı Tarafından Öngörülen Temel İlkeler Çerçevesinde Kısa Bir Değerlendirmesi

Barolar, günümüze kadar her daim demokratik, laik, insan haklarına saygılı, üniter bir Türkiye Cumhuriyeti Devleti için mücadele vermiş, 1987'de Bulgaristan'da yaşayan Türk azınlığa yönelik zulüm, işkence ve insanlık dışı muamelelere karşı tüm hukukçuları harekete çağırmış, Madımak Katliamında işlen...