Ilısu Barajı Sorununa Yeni Bir Yaklaşım

Yazan  19 Aralık 2010
Alternatif Ilısu barajı projesi Hasankeyf'i kurtarma planını sunuyor.

Ilısu barajında mevcut projenin uygulanmasına devam edilmesi halinde ülkemizin ve toplumumuzun nasıl olumsuz bir tablo ile karşılaşacağı pek çok çevreci platformda dile getirildi ve tartışıldı. Projeye kredi veren finans kuruluşları üzerinde AB çevreci örgütlerinin kurduğu baskılar ile uygulamasına ara verilmiş, bu projede hükümetin, yerel bankaların kaynakları ile sendikasyon kredisi oluşturarak finans engelini aşmayı hedeflediği hususu medyada paylaşılmıştır. Şimdiye kadar finans kaynağı yaratılamadığı için duraksayan bu proje, başka bir engelleme yöntemi bulunamadığı takdirde uygulanmaya başlayacak ve ondan sonra hiçbir engelleme mümkün olamayacaktır.

Ülkenin yeraltı ve yerüstü varlıklarının dış ve iç sermayeye devir sürecini 2002 yılından beri yoğun ve istikrarlı bir şekilde uygulamaya koyan AKP iktidarlarının bu projeyi uygulayamamasının yolu, projenin ülkeye ve topluma zararlarını anlatmaktan geçmiyor. Bu yol yıllardan beri denendi ve çare olmayacağı anlaşılmıştır.

AKP iktidarının bu projede ısrarının kırılması, alternatif çözümleri kamuya mal edecek bir kampanya yürütmek, oluşacak kamuoyunun AB ve hükümet üzerinde yaratacağı baskı ile hükümetin mevcut projeyi değil alternatif projeyi uygulamasını sağlamaktan geçmektedir.

Allianoi antik kentinin kurtarılamamış olması bu hususta önemli bir ders olarak önümüzde durmaktadır. Allianoi projesinde de antik kenti baraj rezervuarından iki ayrı dolgu gövde ile kurtarmayı hedefleyen bir alternatif proje medyada paylaşılmış idi. Her ne kadar o alternatif proje antik kentin tümünü kapsamıyor idiyse bile, mevcut projeye göre daha ileri ve daha çevreci bir proje idi. Bununla beraber, ilgili yurtsever ve çevreci kesimler o alternatif projeyi bir strateji izleyerek kendi aralarında bir güç birliği ile kamuoyuna mal edemediler, ve neticede şimdilik kaybettiğimiz Allianoi antik kentini ülkemiz ve toplumumuz belki yüzlerce yıl sonra ve su ile çamur etkisi altında tahrip edilmiş olarak insanlığa kazandırabilecekler.

Oysa Bulgaristan'da benzer konumdaki bir antik kent bir baraj gölünün altında kaldıktan sonra şimdi o antik kenti yeniden insanlığa kazandırma için Bulgaristan bilim adamları tarafından hazırlanmış olan güzel bir proje (http://sevtopolis.suhranibulgarskoto.org/en_proekt.php) finansman beklemektedir.

Ayrıca Ilısu projesinde tüm yurtsever çevrelerin sarılarak topluma anlatacakları bir proje de var. Bu projeyi ODTÜ İnşaat Mühendisliği bölümü yüksek lisans öğrencisi Emrah Yalçın ile bölüm akademisyenlerinden Şahnaz Tiğrek (http://cv.ce.metu.edu.tr/info.php?id=79) hazırlamışlardır. Proje Ankara'da 4-7 Temmuz 2010 tarihlerinde düzenlenen "Nükleer ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları II. Uluslararası Konferansı" bünyesinde "INVESTIGATION OF ALTERNATIVE SOLUTIONS TO ILISU DAM AND HEPP " yani "ILISU BARAJI VE HES, ALTERNATİF ÇÖZÜMLERİN ARAŞTIRILMASI" başlığı ile İngilizce olarak sunuldu.

Proje pdf formatında

http://m-h-s.org/ilisu/upload/PDF/2010/Alternativprojekt.pdf bağlantısında sunulmaktadır.

Alternatif projeningenel planı aşağıda verilmektedir.

 

Alternatif projenin esasları özet olarak şunlardır:

1. Dicle nehri üzerinde tek eksende bir Ilısu baraj projesi yerine Dicle nehri ve kolları üzerinde beş ayrı eksende daha küçük ve Ilısu HES I-II-III-IV-V adlarıyla beş Ilısu barajı planlanmıştır.

2. Alternatif projede Hasankeyf ilçesini de içine almak üzere Dicle nehrinin 5,5 km.lik kısmı doğal haliyle muhafaza edilmektedir, yani baraj rezervuarlarının dışında bırakılmıştır.

3. Barajın depoladığı su alanı 321 km2 den 235 km2 ye düşmekle, 86 km2 lik verimli toprak alan su altında kalmaktan kurtarılmaktadır.

4. Bu sayede kamulaştırma ve yeniden iskan etme maliyetleri 750 milyon Avro'dan 550 milyon Avro'ya inmekle 200 milyon Avro tasarruf sağlanmaktadır.

5. Kurulu güç 1.200 MW yerine 878 MW olacağından % 27 oranında 322 MW kurulu güç azalmasına rağmen, elde edilecek toplam yıllık enerjide 3.094 GWh yerine 3.139 GWh olarak sadece % 1,4 oranında ve 44,8 GWh bir artış olmaktadır.

6. Bu durum nehir suyunda daha düzenli bir akış ortamının sağlanacağını göstermektedir.

7. Elde edilen tüm bu kazanımlara karşılık olarak, toplam maliyette sadece %2,1 oranında ve 39 milyon Avro tutarında dikkate alınmayacak bir artış olmaktadır.

Karşılaştırılabilecek değerler aşağıdaki tabloda verilmektedir:

 

 

Alternatif Projenin Farkı

Tanım

Birim

Mevcut Proje

Alternatif Proje

Miktar/Tutar

%

Azami Su Seviyesinde Depolanan Hacım

hm3

10.926

4.426

-6.500

-59,5%

Aktif Depolanan Hacım

hm3

7.848

3.634

-4.213

-53,7%

Azami Su Seviyesinde Rezervuar Alanı

km2

321

235

-86

-26,8%

Baraj Gövdesi Hacmı (Temel Hariç)

hm3

23,3

14,8

-8,5

-36,5%

Toplam Kurulu Güç

MW

1.200,0

877,6

-322,4

-26,9%

Sabit Enerji

Gwh

2.766,9

2.491,2

-275,7

-10,0%

İkincil Enerji

Gwh

327,4

647,9

320,5

97,9%

Toplam Enerji

Gwh

3.094,3

3.139,1

44,8

1,4%

Başlangıç Maliyeti

Euro

1.100.000.000

1.339.000.000

239.000.000

21,7%

Kamulaştırma & İskan Maliyeti

Euro

750.000.000

550.000.000

-200.000.000

-26,7%

Toplam Maliyet

Euro

1.850.000.000

1.889.000.000

39.000.000

2,1%

 

 

Bu alternatif proje medyada kısa özet halinde yer alabilmiştir. Bu alternatif proje uygulanma imkanı bulduğu takdirde, sadece Hasankeyf kurtarılmış olmayacaktır. Bunun yanında yurtsever kuruluşlar başarıya ulaştırdıkları bir proje vesilesiyle önemli bir deneyim kazanmış olacaklardır. Bu deneyim ise daha başarılı yeni kampanyaların yolunu aydınlatacaktır.

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Cahit Armağan Dilek   - 21-07-2019

ABD Tehditlerine Direnen İran

Basra Körfezinde yaşanan son gelişmeler medyada ABD-İran gerginliği veya krizi olarak verilse de aslında bu iki ülkeyi de aşan küresel bir krize dönüşmüş durumda.