ABD’NİN AFGANİSTAN’DAKİ HANÇER HAREKÂTI -Yeni Askeri Stratejinin Başarısızlığı-

Yazan  01 Ekim 2009
2001 sonundan beri sürmekte olan Afganistan Savaşı, ABD için bir çıkmaza girmiştir. 2008 baharından başlayarak hızla tırmanan çatışmalar ve buna paralel Koalisyon güçlerinin artan kayıpları, batılı ülkelerin kamuoylarında savaşın sorgulanmasını hızla

2009'un ilk yarısında Taliban güçleri tarafından öldürülen Amerikan askerlerinin sayısı önceki sene aynı dönemine göre % 40, 2007 yılının aynı dönemine göre ise % 75'lik bir artış göstermiştir.[1] Amerikan Ordusu'nun en zayıf yanı olan kayba karşı hassasiyeti yükselen kayıplarla arttıkça, Amerikan kamuoyunun da Afganistan'da savaşa karşı olan tepkisi yükselmeye başlamıştır. Dolayısıyla, Obama Yönetimi yeni bir strateji geliştirerek savaşın kazanılması için hızlı bir atılım gerçekleştirmesi gerektiği gerçeğinin baskısı altındadır.

Afganistan'daki Amerikan kuvvetlerinin başına Özel Kuvvetler geçmişi olan General Stanley McChrystall'in getirilmesiyle bir strateji değişikliği doğrultusunda ilk adım atılmıştır. Sivil Afgan halkının korunmasına odaklandığı ileri sürülen bu strateji değişikliği, ilk meyvesini 1 Temmuz 2009'da başlatılan "Hançer Harekâtı" ile vermiştir. Afganistan Savaşı'nın başından beri gerçekleştirilen bu en büyük harekâtla bir çok hedefe birden ulaşılmaya çalışılmıştır. Amerikan Ordusu'nun bu hedefleri, a) Taliban'ın hâkim olduğu Helmand ilinde haşhaş ekimine dayanan ekonomisini çökertmek, b) NATO'nun Pakistan'dan gelen ikmal yolunu açmak, c) Ağustos'taki başkanlık seçimleri nedeniyle bölgedeki güvenlik önlemlerini artırmak, d) Taliban'ın ikmal yollarını kesmek ve e) Taliban'ın bölge halkı üzerindeki etkisini kırmak[2] şeklinde özetlenebilir.

Helmand, Afganistan'ın güneybatısında, Kandahar'ın batısında kalmaktadır. Halkı ağırlıkla Peştun olan bölge Taliban'ın kontrolündedir. Taliban'ın eski başkenti olan Kandahar'a yakın olan bölge, Helmand Nehri'ni çevreleyen vadi boyunca Pakistan'a doğru uzanmaktadır. Burası Afganistan'ın alçak, diğer bölgelere oranla daha düz olan kesimidir ve genel olarak çoraktır. Pakistan'a giden iki stratejik nakliye yolundan biri buradan geçmekte olup, Taliban saldırılarının yoğunluğu bu yolla yapılan ikmali güçleştirmektedir. Bununla birlikte yukarıda değinildiği gibi Helmand, Taliban'ın haşhaş ekim alanıdır. Afganistan'daki haşhaş ekim alanlarının % 90'ı buradadır. Ülkedeki eroin üretimi dünya üretiminin % 93'ü olup, BM tahminlerine göre bundan Taliban'ın 2008'deki kazancı 50-70 milyon Dolar arasındadır.[3]

Bu nedenlerden dolayı Helmand, Koalisyon askerleri için en zorlu ve güvensiz bölgelerden biri olmuştur. Bölgede 30.000 kişilik NATO kuvvetine komuta eden Hollandalı Tümgeneral Mart de Kruif, karşılarındaki Taliban savaşçılarının sayısını 10.000-18.000 arasında olduğunu tahmin ettiklerini söylemiştir.[4] Bölgede görev yapan İngiliz ve Kanada birliklerinin ağır kayıplara uğramış olmaları da bunun bir göstergesidir. Helmand'da sıkıntı yaşayan İngiliz askerler, genellikle sabah ve akşam saatlerinde IED (Geliştirilmiş Patlayıcı Cihaz), RPG ve taarruz tüfekleriyle pusu kuran Taliban'a karşı nadiren temiz atış imkânı bulabildiklerini söylemişlerdir.[5] En korkulan silah IED'ler olup, bunların bir kısmı haşhaş ekiminden vazgeçirilmeleri için Afgan çiftçilerine dağıtılan gübreden yapılmaktadır.[6]

Pakistan, Hançer Harekâtı başlamadan önce sınırın güneyinde bir harekâta girişerek ikmal yolunun kendi ülke sınırları içindeki bölümünü açmaya çalışıyordu. Bunu örs olarak kabul edersek, Amerikalıların düzenledikleri Hançer Harekâtı da çekiç görevi görmüştür. Dolayısıyla sınırın her iki yanından kısa aralıkla düzenlenen harekât koordinelidir. Bu yüzden Taliban'ın, Pakistan içinden haberdar edilmiş olma ihtimali yüksektir. Bu durumda önemli sayıda Taliban savaşçısının harekâttan önce çekildiğini ya da gizlendiğini varsaymak gerekir.

Harekâta Amerikan Tuğgeneral Larry Nicholson'un 2. Deniz Piyade Seferi Tugayı'ndan üç piyade taburu, bir topçu taburu ve diğer destek birimlerden oluşan 4000 asker ile Afgan güvenlik güçlerinden 600 asker ve polis katılmıştır. Buna İngilizlerin bölgedeki 8000 kişilik gücü de eklenmiştir. Taliban savaşçılarının alışık oldukları 50 C˚'lik Temmuz sıcağında Helmand Nehri'nin çevresinden hedeflere intikal eden Amerikan askerleri,[7] harekâtın ilk haftasında 20 kadar çatışmaya girmişlerdir.[8]

Bu çatışmaların sayısı son derece düşüktür. Sıcak temaslarda verdikleri kayıpları bilen Taliban savaşçılarının daha çok IED'ler, yollara döşenen bombalar, roketler ve havanlar gibi dolaylı saldırı silahları kullanmayı tercih ettikleri görülmektedir ki, bunlar Irak'taki direnişçilerin de etkiyle uyguladıkları yöntemlerdir.[9] Zaten Amerikan Deniz Piyade komutanlarının gözlemleri de, Taliban'ın şehirlerde karşılarına çıkmadıkları ve tek tük çatışmanın yaşandığı yönündeydi.[10] Afgan İçişleri Bakanı Zmarai Beşari Temmuz'da yaptığı açıklamalarda 172 Taliban militanının öldürüldüğünü, 77'sinin yaralandığını ve 30'unun da teslim olduğunu açıklamıştır.[11] Bu sayı, General de Kruif'in bölgedeki Taliban savaşlarına ilişkin verdiği sayıya oranlandığında % 1,55-2,79 gibi bir kayıp oranı göze çarpmaktadır. Bu istatistikten Taliban güçlerinden çok azıyla karşılaşma yaşandığı ortaya çıkmaktadır. Birebir karşılaşmalarda Amerikan destek ateşine fazla kayıp veren Taliban, Amerikan Ordusu ile nasıl savaşılabileceğini bilmekte olup, gerekmedikçe güçlerini harcamamaktadır.

Taliban'ın halk üzerindeki etkisinin kırılabilmesi için de, bölük komutanlarına harekât sırasında vardıkları köylerin ihtiyar heyetleriyle toplantılar düzenlemeleri emredilmiştir.[12] Bununla birlikte, çatışmalardan kaçan çok ve tespit edilemeyen sayıda insan yersiz, yurtsuz kalmıştır ki, bu da yeni mülteci kamplarının acilen kurulmasını gerektirmektedir.[13] Bu durumun ABD'nin Afganistan'daki yeni stratejisi içinde bir ikileme neden olduğu açıkça ortadadır. Çünkü yeni stratejisinde Afgan Halkı'nın korumayı temel alan Amerikan Ordusu'nun düzenlediği harekât yüzünden bölgede Taliban'a eğilimi olduğunu söyleyebileceğimiz halkın evlerini terk etmek zorunda kalmaları Taliban'ın ekmeğine yağ sürmektedir. Bu bağlamda Amerikan askerlerinin bölge halkı ile iletişim kurmaya çalışmasının fazla bir anlam taşımadığını, belki harekât döneminde etkili olduğunu söyleyebiliriz.

Sonuç

Her şeye rağmen ABD'nin yeni savaş stratejisinin kısa vadede kısmen başarılı olduğu düşünülebilir. Hançer Harekâtı ile Pakistan'dan gelen ikmal yolunun güvenliğinin artırıldığını ve bölgede seçimlerin güvenliğinin sağlandığını söylemek mümkündür. Ancak Taliban'ın uyuşturucuya bağlı ekonomisinin baltalandığını söylemek hayalcilik olur. Çünkü arz talep meselesine göre uluslararası pazarlarda esneyen fiyatlar, genel satış değerinde ciddi bir düşüş yaşanmasına engel olmaktadır.

Ayrıca Afganistan'da Temmuz 2009'dan itibaren olayların tırmanışını durdurmaması, harekâtın Taliban'ın ikmal bağlantısının kesilmiş olması ve gücünün sınırlanması açılarından başarılı olmadığını göstermektedir. Zaten akabinde yaşananlar ile gözle görülür hızlı bir iyileşme için Pentagon'un yaptığı baskı arasında kalan McChrystal bile isyan noktasına gelmiştir.[14] Dolayısıyla Amerikan Ordusu'nun Afganistan'daki bu en büyük harekâtla stratejik sonuca yönelik bir kazanım elde edemediği ortadadır.


· Dr. Burak Çınar, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü ABD Araştırmaları Bölümü Başkanı.

[1] Anand Gopall, Matthew Rosenberg ve Alistair Macdonald, "Mounting Casualties in Afghanistan Spur Concern", The Wall Street Journal, July 13, 2009, http://online.wsj.com/article/SB124741046100128361.html

[2] "Marines Seek to Cut Taliban Supplies", Associated Press, July, 04, 2009. http://www.military.com/news/article/marines-push-deeper-into-taliban-areas.html (28.09.2009).

[3] "US to Stop Burning Afghan Drug Crops", McClatchy-Tribune Information Services, July 11, 2009, http://www.military.com/news/article/us-to-stop-burning-afghan-drug-crops.html (23.09.2009).

[4] "The Enemy has Gone to Ground", Agence France-Presse, July, 06, 2009. http://www.military.com/news/article/the-enemy-has-gone-to-ground.html (28.09.2009).

[5] Richard A. Oppel Jr, "U.S. Marines Try to Retake Afghan Valley From Taliban", New York Times, July 1, 2009,

http://www.nytimes.com/2009/07/02/world/asia/02afghan.html

[6] Richard A. Oppel Jr, "U.S. Marines Try to Retake Afghan Valley From Taliban", New York Times, July 1, 2009,

http://www.nytimes.com/2009/07/02/world/asia/02afghan.html

[7] Dave Hecht, "U.S. Marines Secure Southernmost Point of Operations in Afghanistan", US Marine Corps News, 07.07.2009,

http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2009/07/mil-090707-mcn01.htm 18.08.2009.

[8] "DoD News Briefing with Brig. Gen. Nicholson from Afghanistan", U.S. Department of Defense
Office of the Assistant Secretary of Defense (Public Affairs) News Transcript, July 08, 2009, http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2009/07/mil-090708-dod01.htm

[9] "One-day Afghan death toll of U.S. troops hits 7" Laura King ve Julian E. Barnes, Los Angeles Times, July 07, 2009, http://articles.latimes.com/2009/jul/07/world/fgw-afghan-us-deaths7

[10] Yochi J. Dreazen, "Taliban Slip Away From Afghanistan Surge Battle", The Wall Street Journal, July 03, 2009,

http://online.wsj.com/article/SB124658269087789927.html

[11] "Obama Says Taliban Pushed Back, Still 'Long Way to go", Radio Free Europe, July 12, 2009, http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2009/07/mil-090713-rferl01.htm (29.09.2009).

[12] John J. Kruzel, "Afghans' Attitude Will Be Measure of Success, Vice Chairman Says", American Forces Press Service, July 09, 2009, http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2009/07/mil-090709-afps01.htm (29.09.2009).

[13] "Afghanistan: President issues aid instructions for Helmand", IRIN, 9 July, http://www.unhcr.org/refworld/publisher,IRIN,,AFG,4a5affa0c,0.html (29.09.2009).

[14] "McChrystal Slams DoD Bureaucracy", Agence France-Presse, September 28, 2009, http://www.military.com/news/article/mcchrystal-slams-dod-bureaucracy.html?ESRC=eb.nl (28.09.2009).

Burak ÇINAR

1973 yılında Ankara'da doğmuştur. Lise eğitimini Ankara Lisesinde tamamlamıştır. 1998 yılında Bilkent üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünden mezun olmuştur.  2000 yılında Atılım üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde Yüksek lisans eğitimine başlayan çınar, buradaki eğitimini tamamladıktan sonra 2003 yılında Hacettepe üniversitesi Tarih  bölümünde başladığı doktora çalışmalarını 2007 yılında tamamlamıştır.

 

YAYINLARI (TüRKçE):

 

n    Yayınlanmamış Doktora Tezi: İkinci Dünya Savaşı'nda Doğu Cephesi ve Türkiye, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hacettepe üniversitesi (2007).

n    Yayınlanmamış Master Tezi: Körfez Savaşı Sonrası Türkiye, Suriye ve Yunanistan'ın Savunma Politikalarının Türk Dış Politikasına Etkileri, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Atılım üniversitesi (2002).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Incorrect Technological Decisions”, Akademik Araştırmalar Dergisi (No: 9-10, Mayıs-Aralık 2001), s.145-177, http://www.academical.org/dergi/MAKALE/9_10sayi/s9cinar1.htm

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Yeni NATO üyesi Doğu Avrupa ülkelerinin Dünya Silah Piyasasındaki Yerleri”, Jeopolitik (Yıl: 1, Sayı: 2,  Bahar 2002), s.128-137.

n    Ulusal Yayın-Akademik: “İkinci Dünya Savaşı'ndaki Silah Teknolojileri'nin Soğuk Savaş'a Etkileri”, Jeopolitik (Yıl: 2, Sayı: 5,  Kış 2003), s.118-127.

, s.147-154.

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Savaş ve çatışmalardaki Amerikan Askeri Kayıpları”, Jeopolitik (Yıl: 3, Sayı: 9,  Kış 2004) s.146-157.

n    Ulusal Yayın: “Irak Savaşı'nda Teknoloji-Ordu-Harekat Bağlantısı”, Stradigma (Sayı: 7, Ağustos 2003) http://www.stradigma.com/turkce/agustos2003/makale_05.html

n    Ulusal Yayın: “Savaş Tarihinde Saldırı-Savunma İlişkisi”, Stradigma (Sayı: 9, Ekim 2003)  http://www.stradigma.com/turkce/ekim2003/makale_07.html

n    Ulusal Yayın: “İnsan, Silah ve Kültür”Panorama (Sayı: 4, Mayıs 2004) http://www.panoramadergisi.com/mayis2004/pf_version.php?id=4

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak'ta Güvenlik Uzak Bir Düş”, Cumhuriyet-Strateji, No: 22, (22 Kasım 2004).

n    Ulusal Yayın-Makale: “ABD İle Başbaşa Gidiyor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 27, (3 Ocak 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak Savaşı'nda Silahların Etkinliği”, Cumhuriyet-Strateji, No: 29, (17 Ocak 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Tarihten Tarihe öğütler”, Cumhuriyet-Strateji, No: 41, (11 Nisan 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Türkiye'deki Tarihi Savaşalanları”, Cumhuriyet-Strateji, No: 50, (13 Haziran 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Gelişmekte Olan Bir ülkenin Savunma Sanayisi Nasıl çökertilir?”, Cumhuriyet-Strateji, No: 58, (8 Ağustos 2005)

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak Savaşı'nda Amerikan Kayıplarının Boyutu”, Cumhuriyet-Strateji, No: 71, (7 Kasım 2005)

n    Ulusal Yayın-Makale: “Kamboçya ve Laos Müdahaleleri Işığında Suriye'ye Askeri Müdahale”, Strateji No: 75, (5 Aralık 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Değişen Savaş Tarzları”, Cumhuriyet-Strateji, No: 80, (9 Ocak 2006).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak'tan çekilme Tartışmaları Hızlandı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 89, (13 Mart 2006).

n    Ulusal Yayın-Makale: “İran'a Olası Saldırı Yöntemleri”, Cumhuriyet-Strateji, No: 156, (25 Haziran 2007).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Saldırı Helikopterlerinin Etkisizliği”, Cumhuriyet-Strateji, No: 165, (27 Ağustos 2007).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Türkiye Bölgesel Düşünmeli”, Cumhuriyet-Strateji, No: 181, (17 Aralık 2007).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Başarı Diplomasiyle Tamamlanmalı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 184, (7 Ocak 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Ortadoğu'da Kaybolan Batı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 186, (21 Ocak 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak'tan çekilmek Zor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 189, (11 Şubat 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Rusya İzin Vermez”, Cumhuriyet-Strateji, No: 190, (18 Şubat 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Hükümetin Stratejik Başarısızlığı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 196, (31 Mart 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Sömürü Mantığı Değişmedi”, Cumhuriyet-Strateji, No: 198, (14 Nisan 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Türkiye ‘Kabullere' Zorlanıyor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 201, (5 Mayıs 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Savaşların Yan Etkileri”, Cumhuriyet-Strateji, No: 216, (18 Ağustos 2008)

n    Ulusal Yayın-Makale: “ABD Kayboluyor, Rusya Yükseliyor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 217, (25 Ağustos 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Yeni Soğuk Savaşın Şekillenme Süreci”, Cumhuriyet-Strateji, No: 221, (22 Eylül 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Büyük Kedilerin Oyun Yumağı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 223, (5 Ekim 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nın Hava Muharebeleri Ve Kayıplar I”, MSI, 2008-36, (Ekim 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Savaş Ve ölüm”, Cumhuriyet-Strateji, No: 225, (20 Ekim 2008)

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nın Hava Muharebeleri Ve Kayıplar II”, MSI, 2008-37, (Kasım 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Gürcistan Savaş Notları”, Cumhuriyet-Strateji, No: 230, (24 Kasım 2008).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Modern Savaş'ın Babası: Gustav Adolf”, Hacettepe üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (Cilt:25 Sayı:2, Aralık 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Zırhlı Birlikler I”, MSI, 2008-38, (Aralık 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Zırhlı Birlikler II”, MSI, 2008-39, (Ocak 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Emperyalizmin Sınır ülkesi”, Cumhuriyet-Strateji, No: 238, (19 Ocak 2009).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Tarihte üçüncü Güç Ve Orta Asya Enerji Savaşları”, Güvenlik Stratejileri Dergisi, Yıl:4 Sayı:8, Aralık 2008, s.21-43, http://www.harpak.edu.tr/saren/files/GSD/guv_str_sayi_8_aralik2008.pdf

n    Ulusal Yayın-Makale: “İsrail'in Savaş Riski”, Cumhuriyet-Strateji, No: 241, (9 Şubat 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Helikopterler”, MSI, 2008-41, (Mart 2009).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Moğolların İkinci Japonya Seferi: Kyushu 1281”, Hacettepe üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı:10, Bahar 2009, s.37-55.

n    Ulusal Yayın-Akademik: (Yrd. Doç.Dr. Haldun Yalçınkaya ile birlikte) “Blitzkrieg'in İkinci Dünya Savaşı öncesi Uygulaması: Büyük Taarrruz”, Hacettepe üniversitesi, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi (basım aşamasında).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Afganistan'da Yeni Dönem”, ASAM Güncel Analiz, www.asam.org.tr

n    Ulusal Yayın-Makale: “McNamara'nın Ardından” ASAM Dış Politika Analizi, www.asam.org.tr

n    Ulusal Yayın-Makale: “Obama'nın Mesajı”, Stratejik Analiz (Temmuz 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Deniz Desteği”, MSI (Temmuz 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Nehir Desteği”, MSI (Ağustos 2009).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Roma Ordusu'nun Savaşlardaki üstünlüğü” (basım aşamasında), Doğu Batı.

n    Ulusal Yayın: Amerikan Ordusu'nun Afganistan'daki Etkisizliği, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü, öngörü, Eylül 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3000&kat1=1

n    Ulusal Yayın: “ABD'nin Afganistan'daki Hançer Harekâtı”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Eylül 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3028&kat1=1

n    Ulusal Yayın: “ABD'nin Bölgeden Bölgeye Sıçrama Stratejisi”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Eylül 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3017&kat=1

n    Ulusal Yayın: “ABD'nin Irak'tan çekilmesi”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Ekim 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazararsiv.aspx?yazar=133

n    Ulusal Yayın: “Obama Ve Nobel”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Ekim 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3059&kat1=1

n    Ulusal Yayın: “Yeni Gelişmeler Işığında Amerikan-Rus Satrancı”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Ekim 2009 (yayın aşamasında).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Bir Savaş Nasıl Yaratılır?”, 21. Yüzyıl, Aralık 2009 (basım aşamasında).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Afganistan Bir Tet Saldırısı'nın Eşiğinde mi? ”, 21. Yüzyıl, Kasım 2009 (basım aşamasında).

 

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Cahit Armağan Dilek   - 04-12-2019

Doğu Akdeniz, Libya, Suriye, Fransa ve NATO

Recep Tayyip Erdoğan Başbakan iken, 28 Şubat 2011'de ''NATO Libya'ya müdahale etmeli midir? Böyle bir saçmalık olur mu yahu?