Türkiye-Fransa Geriliminde Azerbaycan’ın Tutumu ne Olacak?

Yazan  22 Aralık 2011

Fransa Parlamentosu, sözde 'Ermeni soykırımını inkâr edenlerin hapis cezası' almasını öngören yasa tasarısını gündemine aldı.[1] Ankara, eğer tasarı Fransa meclisinde yasalaşırsa Türkiye-Fransa ilişkilerinde geri dönüşü olmayan bir sürecin yaşanacağını dile getirmektedir.[2] Fransa parlamentosu, daha önce de 29 Ocak 2001 tarihinde, ''Fransa, 1915 yılındaki Ermeni soykırımını tanır'' ifadesiyle kaleme alınan yasayı onaylamıştı.[3] Fransız Nouvelles d'Arménie Dergisinin iddiasına göre tasarı, Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy'nin isteği ve Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan'ın onayına sunularak hazırlanmıştır.[4]

 

Tasarının yasalaşması durumunda ise Türkiye-Fransa ilişkilerinde yaşanan siyasi kriz, yalnızca iki ülkenin sınırlarında tartışılan bir konu olmaktan çıkarak, Azerbaycan ve Ermenistan'ın da en önemli gündem maddelerini oluşturacaktır. Ermenistan'ın, Türkiye ve Azerbaycan'a yönelik izlemekte olduğu saldırgan siyasi tutum, köklü tarihsel bağlara ve ortak mensubiyet bilincine sahip Azerbaycan ve Türkiye arasındaki stratejik ortaklığı derinleştirmekte, hatta ortak tehdit algısını daha da güçlendirmektedir. Zira Ermenistan, kurulduğu günden bu yana sınır komşuları Türkiye ve Azerbaycan ile ciddi problemler yaşamakta, bu sorunların temelinde ise Ermenistan'ın hem Azerbaycan, hem de Türkiye'nin bütünlüğüne yönelik toprak talepleri yatmaktadır.[5] Tüm bu sorunlara, Fransa gibi bölge dışından siyasi aktörlerin de müdahil olması, yaşanmakta olan siyasi krizi daha da karmaşık bir hale getirmektedir.

 

Fransa'nın Azerbaycan'a Yönelik Siyasi Tutumu Süreci Nasıl Etkiler?

 

Fransa-Ermenistan ilişkileri Türkiye-Azerbaycan ilişkileri kadar derin ve ortak bir tarihi geçmişe sahip olmasa da iki ülke arasında ABD-İsrail ilişkilerine benzer özel bir ilişkinin olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Hatta Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy, bu ikili ilişkiyi açıklarken "Ermenistan, Fransa'nın kız kardeşidir"[6] benzetmesini yapmaktadır. Bu yönüyle ikiz kardeşlerin özelde Türkiye'ye yönelik siyasi adımının yankıları Bakü'de de tepki uyandırmıştır.[7] Fransa parlamentosunun bu adımı, Azerbaycan-Fransa ilişkilerini de olumsuz etkileyecektir. Nitekim Fransa Dağlık Karabağ Sorunu'nun çözümü konusunda oluşturulan Minsk Grubu içerisinde de Azerbaycan'ın beklentilerini karşılayacak adımlar atmamıştır.[8] Hal böyle iken Fransa 1992 yılında Ermenistan'ın Hocalı'da yaptığı katliamları ve Karabağ'da yurtlarından göç etmek zorunda bırakılan Azerbaycan Türklerinin sorunlarını da görmezden gelmektedir. Üstelik Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy'nin 6–8 Ekim'de Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan'a gerçekleştirdiği Güney Kafkasya gezisinde de Azerbaycan'ı rencide eden gelişmeler de yaşanmıştır. Sarkozy'nin yaklaşık iki saat süren Bakü ziyareti, pek çok soru işaretini de ardında bırakmış, Erivan'da "Soykırım Anıtı'nı" ziyaret eden Fransız Cumhurbaşkanı, Bakü'de Şehitler Hiyabanı'na gitmemiştir. Hatta Sarkozy'nin Erivan'da sarf etmiş olduğu "Dağlık Karabağ'ın Ermenistan için ne demek olduğunu Fransa'dan daha iyi kimse anlayamaz"[9] şeklindeki sözleri Azerbaycan'ın toprak bütünlüğüne yönelik politikalarının anlaşılmasında yeterli olmuştur. Diğer yandan Minsk Grubu Fransa Eşbaşkanı Fassier'in, "Azerbaycan'ın acılarını anlıyorum, Fransız olarak ben de işgalin ne olduğunu iyi biliyorum, ama Minsk Grubu'nu suçlamak doğru değil. Biz taraflara son çözüm şeklini zorunlu olarak kabul ettiremeyiz" şeklinde özetlenebilecek görüşleri Bakü tarafından oldukça sert bir üslupla karşılanmıştır.[10] Fransa'nın, "Karabağ işgal edilmiştir acınızı anlıyoruz ama elimizden bir şey gelmez", şeklinde basitleştirerek ifade edebileceğimiz ikircikli siyaseti, Azerbaycan'ın Fransa'ya yönelik tavrını belirlemesinde etkili olacaktır.[11]

 

Azerbaycan'da İktidar ve Muhalefetin Tavrı nedir?

 

Nitekim Azerbaycan Meclis Başkan yardımcısı Bahar Muradova, Karabağ sorununda gelinen süreci, Fransız meclisinin Türkiye aleyhinde gündeme aldığı yasa tasarısı ile birlikte değerlendirmektedir. Paris'in politik tutumunu eleştirerek, Fransa'nın yürütmekte olduğu AGİT Minsk Grubundaki eş başkanlık görevindeki tarafsızlığa da şüphe düşüreceği uyarısında bulunmaktadır. [12]Yasa tasarısına yönelik eleştiriler, iktidar partisi YAP'ın yanı sıra muhalefet bloğunu temsil eden İçtimai Palata'nın da gündemindedir. Muhalefet, Fransa'nın Ermeniler tarafından Hocalı'da yaptıkları katliamlara sessiz kalmasından duydukları rahatsızlığı dile getirerek, Minsk Grubu eş başkanlığı misyonunun gölgede kaldığını düşünmektedir.[13] Anlaşılacağı üzere Bakü, iktidarıyla da muhalefetiyle de Türkiye'den yana siyasi bir tutum sergilemektedir.

 

Bu bağlamda düşünüldüğünde Türkiye'nin stratejik müttefiki olan Azerbaycan'ın Fransa'ya yönelik tutumunda Ankara ile ortak milli menfaatlere dayalı bir konseptin belirlenmesi, söz konusu yasa tasarısına yönelik ortak lobi çalışmalarının yürütülmesi gerekmektedir. "Tek millet iki devlet" olmanın gereği, Fransa'nın Türkiye aleyhinde geliştirdiği siyasi retoriği ortadan kaldıracak adımların atılmasıdır. Fransız Parlamentosunda görüşülecek yasa tasarısı hakkında özellikle de Azerbaycan parlamentosundaki Azerbaycan-Fransa dostluk grubu, Bakü'nün stratejik müttefiki olan Ankara'yı asılsız Ermeni iddialarına karşı yalnız bırakmamalıdır.

 

 


 

*21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü Güney Kafkasya ve İran Masası Araştırmacı

[1] Turks continue threaten France: Armenian Genocide bill will be discussed at French Senate on December 22, Times.am, 20.12.2011, Çevrimiçi: http://times.am/?l=en&p=3103

[2] Türkiye, Paris Büyükelçisini geri çekebilir, The First News, 15.12.2011, Çevrimiçi: http://www.1news.com.tr/turkiye/20111215042538840.html

[3] France's parliament, 29 January 2001, France recognizes the Armenian genocide of 1915, News.am, December 14, 2011, Çevrimiçi: http://news.am/eng/news/85763.html

[4] Fransa'daki hukuk rezaletinde Sarkisyan'ın parmağı varmış, The First News, 15.12.2011, Çevrimiçi: http://www.1news.com.tr/guneykafkasya/ermenistan/20111215053700321.html

[5] Araz ASLANLI, Türkiye-Ermenistan Sınırları Açılmalı Mı?, Çevrimiçi: http://www.ermenisorunu.gen.tr/turkce/makaleler/makale59.html

[6] Nicolas Sarkozy: France considers Armenia its friend and sister, Armenian News Agency, 17 October, 2011, Çevrimiçi: http://armenpress.am/eng/news/666163/

[7] Bakü'den Fransa'ya sert tepki, Zaman, 20.12.2011, Çevrimiçi: http://zaman.com.tr/haber.do?haberno=1217357&title=bakuden-fransaya-sert-tepki

[8] AGİT Minsk Grubu Yeni Fransız Eşbaşkanı Da Ülkesinin Tutumunu Yansıtacak, Salam News Agency, 12.12.2011, Çevrimiçi: http://tr.salamnews.org/tr/news/read/98030/agit-minsk-grubu-yeni-fransiz-eshbashkani-da-uumllkesinin-tutumunu-yansitacak-ndash-milli-meclis-bashkan-yardimcisinbsp/?r=1

[9] Fransa Sarkozy'nin Sözlerini Tartışıyor, Analitik Bakış, 08.10.2011, Çevrimiçi: http://www.analitikbakis.com/NewsDetail.aspx?id=33435

[10] Fasye: "Fransız olaraq mən də işğalın nə olduğunu yaxşı bilirəm", ƏDALET, 09.12.2011, Çevrimiçi: http://www.adalet-az.com/v4/2011/04/27/online=4194

[11] Ramiz Mehdiyev: "Minsk Qrupunun fəaliyyətini qənaətbəxş hesab etmək olmaz", ANSPRESS, 07.12.2011, Çevrimiçi: http://anspress.com/index.php?a=2&lng=az&nid=129214

[12] Milli Məclisin Sədr Müavini Fransa Parlamentindəki Təşəbbüsə Qarşı Çıxmağa Çağırıb, Media Forum, 21.12.2011, Çevrimiçi: http://www.mediaforum.az/az/2011/12/21/M%C4%B0LL%C4%B0-M%C6%8FCL%C4%B0S%C4%B0N-S%C6%8FDR-M%C3%9CAV%C4%B0N%C4%B0-FRANSA-PARLAMENT%C4%B0ND%C6%8FK%C4%B0-124012745c00.html

[13] İctimai Palatadan Fransaya etiraz, Azadlıq, 21.12.2011, Çevrimiçi: http://www.azadliq.az/index.php?option=com_content&view=article&id=11678:ctimai-palatadan-fransaya-etiraz&catid=358:ust-manset

 

 

Hakan Boz

bozhakanboz@hotmail.com

Uzmanlık Alanları

Azerbaycan, İran, Pakistan

Biyografi

21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü’nde Araştırmacısı olarak görev yapan Hakan BOZ, Güney Kafkasya-İran-Pakistan Araştırmaları Merkezi'nde çalışmaktadır.

Bununla birlikte hakemli bir dergi olan 21. Yüzyılda Sosyal Bilimler Dergisi ile 21. Yüzyıl Dergi’lerinin sorumlu yazı işleri müdürüdür. Boz, enstitü çalışmalarının Radyo Karedeniz ve Pusula Gazete’siyle koordine edilmesi sürecini de yönetmektedir.

İlk, orta ve lise eğitimini İstanbul’da tamamlamıştır. Üniversite eğitimi için 2005 yılında Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi’ne girdi. İlk senesinde gösterdiği başarı ile fakültesinde dereceye girerek, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi’ne geçiş yaptı. Lisans eğitimini Gazetecilik Bölümü’nde “Türk Basını’nda Güneydoğu Sorunu” isimli bitirme projesiyle tamamlamıştır.Atılım Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde Yüksek Lisans eğitimine devam etmektedir.

Hakan Boz, Enstitü’deki görevine Eylül 2011’de başlamıştır.

Yabancı Diller

İngilizce

Eserleri

  • Suriye’nin Arkasındaki Cephe: İran, Küçük Orta Doğu: Suriye, Ümit Özdağ (Ed.), Kripto Yayınları, Ankara, 2012; Suriye’nin Arkasındaki Cephe: İran

Makaleleri

  • Hakan BOZ, Şii Hilalinden Direniş Eksenine İran Dış Politikasında Şiilik, , 21. Yüzyıl Dergisi, Aralık 2012
  • Hakan BOZ, Turan Soylu Kavimlerin Kadim Yurdu: İran, 21. Yüzyıl Dergisi, Kasım 2012
  • Hakan BOZ, Karabağ Sorununda Masadaki Seçenek Askeri Müdahale mi?, 21. Yüzyıl Dergisi, Ağustos 2012
  • Hakan BOZ, Ahmet Turan Esen-Turgay Düğen-Alper Özcan21. Yüzyıl Dergisi, Türkiye-Azerbaycan-KKTC Birleşik Devleri, Temmuz 2012
  • Hakan BOZ, Şeytan Üçgeninde Dans: İsrail-Azerbaycan-İran, 21. Yüzyıl Dergisi, Haziran 2012
  • Hakan BOZ, ABD’nin Nükleer Kriz Sendromu: Pakistan, İran Olur mu? , 21. Yüzyıl Dergisi, Mayıs 2012
  • Hakan BOZ, Suriye’nin Arkasındaki Cephe: İran, , 21. Yüzyıl Dergisi, Nisan 2012
  • Hakan BOZ, 2012, İran İçin Savaş Yılı mı?  21. Yüzyıl Dergisi, Mart 2012
  • Hakan BOZ, İran’ın Kuzey Irak Politikaları, 21. Yüzyıl Dergisi, Ocak 2012
  • Hakan BOZ, Belucistan, Orta Asya’nın Kürdistanı mı?, 21. Yüzyıl Dergisi, aralık 2011
  • Hakan BOZ, Azerbaycan Dış Politikasının Manevra Sahaları,2023 Dergisi, Mart 2012, Sayı: 131
  • Hakan BOZ, İran’ın Azerbaycan’daki Asimetrik Savaşı,Ekoavrasya, Kış 2012.        
21. Yüzyıl Türkiye Buluşmaları

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Aziz Ergen   - 11-07-2020

Avrupa Birliği Ortaklık mı, Tehdit mi ?

Mustafa Kemal Atatürk, özdeğerlerden ödün vermeden kalkınıp güçlenmek ve ileri bir uygarlık düzeyine ulaşmak ile “ Avrupa’yı taklit etmek “ , “Avrupalılaşmak “ ya da “ Avrupalı olmak “ gibi teslimiyetçi davranışlar arasına, net ve ayırıcı bir çizgi çizmiştir. ...