Evet, teşekkürler canım. Gel ve bizi gör.
(Katil robotunuzun son mesajı)
Londra’da 6-7 Mayıs 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen C4ISR Global Konferansına katılan ilk Türk olarak, özellikle ülkemizle ilgili önemli olabilecek bakış açılarını, bilgileri not aldım, diğer yandan hazırlamakta olduğum yeni kitabım (Akıllı Savaş) için farklı öngörüler sağlamaya çalıştım. Konferansta, C4ISR ve uzay kabiliyetleri ile ilgili olarak sadece geleceğin savaşları için değil, barış ve kriz durumları içinde durum üstünlüğü sağlayacak çok önemli fırsatlar tartışıldı. Birinci gün yeteneklere, ikinci gün ise operasyonel gerçekliğe daha fazla odaklanıldı. Önceliklerin nasıl belirlendiği ve giderek daha karmaşık olan sistemlerin alanlar, organizasyonlar ve ittifaklar arasında nasıl koordine edildiği ele alındı. Konular ittifak liderlerinden, ulusal operatörlerden ve operasyonel bilgilerden sorumlu kişilerden dinlendi. Konferans boyunca Chatham House kuralları uygulandı yani bilgilendirme materyallerinin kullanılabileceği ancak kaynak gösterilmeyeceği. Ben de size bu makalede yaklaşık 300 sayfa tutan notlarımdan derlediğim bir özeti, tabii ki filtreleyerek, pek çok konuya ise hiç girmeden, akademik bilgilerinize sunmak istiyorum.
C4ISR ve Uzay Operasyonları
Giderek daha karmaşık ve değişken hale gelen bir dünyada C4 ISR ve bununla ilişkili olarak uzay operasyonlarını geliştirmek savunma ve istihbarat çalışanları için en önemli çalışma alanını temsil ediyor. Teknolojik değişimin hızı artarken, çatışma ve rekabetin karakteri ve doğası da aynı hızla evriliyor. Faaliyet gösterdiğimiz ortamlar her zamankinden daha fazla rekabetçi, daha kalabalık ve belki de daha bağlantılı hale geldi. Bu bağlamda, C4 ISR ve elbette uzay operasyonları, sadece bir kolaylaştırıcı değil, savaş ve kriz durumlarında karar verme üstünlüğünün belkemiğidir. Bu üstünlük, düşmanlarımızdan daha hızlı ve etkili bir şekilde algılamamıza, anlamamıza, karar vermemize ve doğru yaparsak harekete geçmemize olanak tanır. Çoklu alan entegrasyonundan veri füzyonuna, yapay zekânın entegrasyonundaki zorluklara, dayanıklılık ve birlikte çalışabilirlik inşasına kadar, verileri ve bilgileri içgörülere, içgörüleri ise eyleme dönüştürmenin yollarını bulmalıyız. Bunu güvenli, etik bir şekilde ve bugün ile yarının etkinliği bağlamında sadece ulusal seviyede değil, müttefiklerimizle iş birliği içinde nasıl yapacağımızı düşünmeliyiz.
Artık, her şey “veri” ile ilgili. C4ISR alanında büyük miktarlarda karmaşık ve kritik bilgi üretildiğini, tüketildiğini, paylaşıldığını, arşivlendiğini, korunduğunu ve dağıtıldığını çok iyi biliyoruz. Bunun en etkin ve doğru şekilde nasıl başarılacağı gene önemli bir alt çalışma alanı. Diğer bir arayış işbirliği için kurulan ortaklıklar, sorguladığımız fikirler, ülkeler, endüstriler ve disiplinler arasında karşılıklı güvenin güçlendirilmesi ile ilgili. Çünkü hiçbir kuruluş, sektör veya ulus bu zorlukları tek başına çözemeyebilir. Ortak gücümüz; birlikte çalışma, bakış açılarımızı paylaşma ve birbirimizden öğrenme yeteneğimizde yatar. Bu yüzden, sır olması gereken pek çok konuyu burada tartışıyoruz. Çoklu operasyon alanı içinde güvenilir C4ISR ve uzay yetenekleri sunmak ancak güçlü iş birliği ve dayanışma ile, hatta iyi bir güven ve saygı ölçüsüyle mümkün olabilir. Ancak, bu arayış bizi gerektiğinde kimseye dayanmadan kendi ulusal ve bağımsız kabiliyetlerimizle kendi yeterliliğimizi sağlamaktan alıkoyamaz. Hatta her ülkenin kendisine sakladığı birkaç oyunu hatta oyun değiştiricisi (game changer) olmalı.
Uzay, artık ulusal güvenlik ve askeri yeteneklerin temelini oluşturuyor, operasyonlarımızın merkezinde yer alıyor. Bu, hizmetlere erişimin engellenmesinin önemli sonuçları olacak. Eksiklik en çok günlük operasyonlarda, operasyonel etki sağlamada, komuta ve karar vermede keskin bir şekilde hissedilecektir. Uzay söz konusu olduğunda, siyasi avantaj sağlamak amacıyla özellikle yörüngede eşik altı faaliyetlerin doğrudan etkisine dikkat edilmelidir. Son 20 yıldan fazla bir sürede değişen şey, uzaya yönelik tehditlerin varlığı değil, ölçeği, sıklığı ve sürekliliğidir. Sürekli olarak, büyük ölçüde gri bölgede, atfedilmesi zor ve kademeli olarak uygulanan durumlar söz konusu. Son birkaç yılda gerçekten değişen şey, artan bağımlılık ve dolayısıyla savunmasızlık ölçeğidir. Artık sadece uzaydaki yeteneğimizin ne olduğu değil, onu nasıl güvence altına alacağımızı, koruyacağımızı ve baskı altında nasıl sürdüreceğimizi sorguluyoruz. Ukrayna ve İsrail-İran savaşları; uzay ve siber alanların savaşın açılış cepheleri olacağı göstermektedir. Düşman önce kulaklarınızı, gözlerinizi ve konuşma yeteneğinizi yok etmeye çalışacak.
Temel değişim yetenekten kesin güvene geçiş, uzay ve C4 ISR’ın bunun merkezinde olmasıdır. Bu ikisi diğer alanları bir arada tutan yapıştırıcıdır. Bu nedenle uzay operasyonları, C4ISR ile birlikte ele alınmalıdır. Bu, platform veya alan odaklı düşünceden sistem düzeyinde anlayışa doğru bir kaymayı yansıtıyor. Uzay, avantaj sağlayan operasyon zincirinin bir parçası olarak hak ettiği yere geliyor. Gittikçe artan bir zorluk; müttefik, ticari ve egemen verilerin önemli olduğunda güvenilir bir şekilde nasıl bir araya getirileceğidir. Ve giderek artan şekilde, zorluk sadece uzay segmentinde değil, yer ve hizmet katmanlarında da bulunmaktadır. Veri mevcut olabilir, ancak her zaman gerektiği kadar güvenilir bir şekilde karar avantajına dönüşmez. Veri güvenliği, bütünlüğü ve çoklu sağlayıcılar ve ortaklar arasında güvenin sağlanmasını gerektirir. Bu bağlamla, istihbarat, siber ve bilgi sistemleri alanlarındaki operasyonel deneyime dayanan bir bakış açısıyla ve bu sistemin nasıl kullanıldığına dair stratejik bağlamla işe başlanmalıdır.
Uzay
Uzay tartışmalarında yetenek, veri algılama ve operasyonel avantaj konuları öne çıkıyor. Odak giderek entegrasyon, dayanıklılık ve operasyonel uygulamaya kaymakta. Farklı ülkelerin bu sorunlara farklı yaklaşımlar benimsediği görülüyor. Ülkelerin değişen operasyonel öncelikleri, endüstriyel yapıları ve egemenlik gereksinimlerinin korunması bunda etkili oluyor. Ancak, birlikte çalışabilirlik, koalisyon entegrasyonu ve ortak operasyonel anlayışın önemi konusunda ortak bir farkındalık da bulunmakta. 20 yıldan fazla bir süre önce, siyasi avantaj sağlamak amacıyla yörüngede eşik altı faaliyetlerin doğrudan etkisini deneyimliyorduk. O zamandan bu yana değişen şey, bu tehditlerin varlığı değil, ölçeği, sıklığı ve sürekliliğidir. Bu tehditler, ara sıra gerçekleşen olaylar değil, sürekli olarak büyük ölçüde gri bölgede, atfedilmesi zor ve kademeli olarak uygulanan durumlar haline geldi. Savunmasızlık ölçeği nedeni ile artık sadece uzaydaki yeteneğin ne olduğu değil, onun nasıl güvence altına alacağı, korunacağı ve baskı altında operasyonun nasıl sürdürüleceği sorgulanıyor.
Yörüngede eskiden yaptığımız şeyi yapıyoruz, yani temelde kapitalist hareket yasalarını takip etmek. Tüm o yörünge görüntüleri, tüm o veriler nispeten benzer görünüyor. Bir eğri uydurabilirsiniz. Ama aslında yaptığınız şey, olayların bir anlık görüntüsünü almak gibi. Yani olan bitene adeta bir bakış atmak gibi. Ve eğer hızla değişen nesnelere bakıyorsanız ve nesneleri çıkarıyorsanız, manevralar aslında baktığınız o kısma yayılmış oluyor. Ancak ormana baktığınızda tüm ağaçları göremezsiniz. Geçmişteki bakış açısının aksine, verileri birleştirme şekliniz bağlantı açısından ve günümüzde gördüğümüz dinamik uzay operasyonlarıyla başa çıkmak için tepki verme açısından çok önemli. Bugün gördüğümüz farklı taktikler, teknikler ve prosedürlerde, birden fazla uydu birbirine yakın uçuyor veya başka bir uyduya yanaşıp yakıt ikmali yapıyor; tüm bu durumlar Kepler yörünge sistemine uygun değildir.
Yüksek tepki hızınız ve düşük gecikmeniz, o geniş kareli uyumlu işlemeyle elde edemeyeceğiniz bir şeydir; aslında bundan elde ettiğiniz bir diğer büyük gelişme doğruluktur. Günümüzün ticari yeteneklerinde, mevcut veriler ve işlemeler, bulunduğunuz yere ve yörüngenizin türüne bağlı olarak yaklaşık 25 ila 200 metre arasında hata doğruluğu sağlamaktadır; bu da yaklaşık 3 ila 20 kilometre arasındaki doğrulukla karşılaştırıldığında büyük bir iyileşmedir. Geç algılanıp tanınmasının sebebi, Bashley Kare Uyum Algoritmasının bunu işleyememesi çünkü uygun olmamasıdır. Kılcal duygu meselesi. Buna karşılık, piyasadaki ticari çözümler karşı filtre tabanlı bir çözüm kullanılıyor. Bu çözümle, aslında her yeni veri paketi geldiğinde yörüngenin analiz edilip güncellenmesi gerekiyor. Böylece uydunun konumuna ve o yörüngedeki belirsizliğe zamanla değişen bir bakış açısı oluşturuyorsunuz ki bu, manevra potansiyeli, gerçek zamanlı manevra tespiti ve o anda neler olup bittiğini anlamak gibi şeyler için çok faydalı.
Şu anda Ukrayna’da ve ABD-İsrail ittifakı ile İran arasında benzer teknolojilerin kullanıldığı devam eden savaşlar var. Ancak, bu iki savaştan çok fazla sonuç çıkarmakta biraz dikkatli olmak gerekir çünkü bu savaşlarda olgun büyük uzay güçlerini görmedik. Birbirimizi test ediyoruz. Rusların uzay operasyonunda test ettiği yeni bir set var; nükleer bir yük. Rusların, nükleer bir silahı düşük yörüngede patlatma olasılığını iki yıl önce hayal bile edemezdiniz. Kim buna cesaret ederdi ki? Eğer böyle bir şey olursa, birkaç tane patlatılır. Alçak Dünya yörüngesinde bir veya birden fazla nükleer savaş başlığı var. Alçak Dünya yörüngesiyle işiniz biterse, bu dünya üzerinde de köklü bir değişiklik yapacak ve biz bunu henüz tam olarak anlamadık. Çok fazla planlama ve çok sayıda olasılık var. Böyle bir şeyin etrafında bir hazırlık yapmamız gerekiyor. Şimdi, bu yükü atma olasılığı ile karşı karşıyayız. Bunu gördük, duyurular yaptılar. Bunun mümkün olduğunu biliyoruz ve bunu yapacaklar. En azından siyasi iradeye sahipmiş gibi konuştuklarını biliyoruz ve bu çok rahatsız edici.
Büyük uzay güçlerinin yarışmasını görüyoruz. Küçük şeyler oluyor. Dört ülke, ulusal birimleri birkaç savaşçı oluşturmak zorunda bırakıyor ve işte tam da buradayız. Büyümeyi ileriye taşımamız gerekiyor. Gerçekleşen operasyonlarda, neredeyse her gün karşı uzay etkilerini görüyoruz. ABD uydusu ile Rus veya Çin uydusunun birbirine karşı pozisyonel üstünlük sağlamaya çalıştığı küçük kedi-fare oyunları yaşanıyor. Ancak doğal bir savaş kampanyası henüz görmedik. Edindiğimiz derslerden muhtemelen anladığımız, bunun bu şekilde gerçekleşeceğini anlamanın aciliyeti ve bunun ne anlama geldiği. Uzay hizmetlerinin güvence altına alınması, korunması ve baskı altında sürdürülmesi konularında stratejiler ve mekanizmalar oluşturulması geliştirilmesi gerekiyor. Uzay alanında görev, sadece tehditlerden daha hızlı yetenek geliştirmek değil, aynı zamanda bu yeteneklerin daha geniş bir operasyonel sistemin parçası olarak entegre edilebilir, güvenilir ve sürdürülebilir olmasını sağlamaktır. Gelecekteki uzay alanı artık taktik sınırdan yörüngeye kadar tamamen çok alanlı bir yörüngeye sahip olacak. Uzay desteği konusunda, arka bölgelere kadar yüksek hızlı bağlantı sağlamak gerekli.
C4 ISR
Uzay altyapımızda siber saldırılarla veya elektronik savaş ile başa çıkmak zorundayız. Devam eden savaşımızda bu unsurların hepsi zaten devrede ve biz hala bununla mücadele ediyoruz. Aslında savunma noktası sağlam, ticari taraf şu anda orada. Şu anda olanları görüyorlar ve bu durum onların üzerinde etkili oluyor, bu da onlar için çeşitli nedenlerle önemli. Bu ticari kuruluşların çoğu, sizin ülkelerinizdeki her bir ticari kuruluş için de geçerli olacak şekilde, kendi ülkelerini seviyorlar. Orada olmalarının sebebi bu. GPS engelleme ve farklı uydu takımyıldızları arasında geçiş yapabilme; görüntü eşlemesi ve yıldızlara bakma teknolojilerinin mevcuttur ancak tek başına yeterli değildir. Birden fazla hava yeteneği ve teknolojinin birleşimi gereklidir. Uzay operasyonları ve C4 ISR konularının birlikte ele alınması, platform veya alan odaklı düşünceden sistem düzeyinde anlayışa doğru bir kaymayı yansıtıyor. Giderek uzay, durum üstünlüğü operasyon zincirinin bir parçası olarak hak ettiği yere geliyor. Konumlandırma, Yönlendirme ve Zamanlama (PNT) ile çok fazla ilgilenmiyoruz. PNT’nin ne kadar iyi çalıştığıyla ilgili bazı uzay durumları var. PNT’nin sürekliliğini sağlamaya çalışmıyoruz. Ancak, uzay ve uzay durumu farkındalığı konuşurken hibrit mimariyi sağlamak, askeri-ticari işbirliği demek. Çoklu sağlayıcılar ve ortaklar arasında veri güvenliği, bütünlüğü ve güvenin sağlanması önem taşıyor. Kurgu; bilgiyi toplayabilir, analiz edebilir, sonra karar verip harekete geçebilir ve bu özellikle askerler için çok önemli bir konu. Ancak, insan farkındalığı alanında belirli düzeylerde bilgi güvencesi sağlamak için veri yönetim yolları kullanılmalı.
İnsanların veri kelimesini çok fazla karıştırıyor. Veri, her zaman bir sürece giren bir girdi olarak görülmeli. Sonra bu veriler üzerinde komuta-kontrol (C2) fonksiyonları işlenir ve bilgi üretilir. Uzay alan farkındalığına bakarsanız, yer tabanlı ve uzay tabanlı sensörlerden çok fazla veri alıyorsunuz. Bu devasa veri bir yerde işlenip bilgiye dönüştürülmeli. Verileri hızlı ve verimli bir şekilde işleyip, son ürünü gerçekten iyi ve sezgisel bir şekilde kullanılır hale getirmek. Çünkü büyük bir grafik veri-tabanı var ve binlerce görüntü. Neye baktığınızı gerçekten anlayamadığınız çeşitli elektromanyetik spektrum verilerini görmekten daha kötü bir şey yoktur. Terabaytlarca veriden bilinçli kararlar vermek için gerçekten oldukça net ve öz bir şekilde hareket etmek gerekiyor. Otomatik işlem yapmak bugün kesinlikle zorunlu. Hassas takip, otomatik işlem ve ticari veri yazılımının gerçek zamanlı analizlerle durum farkındalığını nasıl artırdığı ve atıcı algılama ile karşı önlem sürelerini nasıl kısalttığını izliyoruz. Bu herhangi bir sağlayıcı için bir zorluktur. Sistem, uzaydan yörüngesel veri sağlıyor (OEM) ve mesajın üzerine cümleler yerleştiriyor. Asıl iş analiz yapan operatörlere kalıyor.
Veri ağımızın doğru olduğundan emin olmalı ve askerlere gerçekten yardımcı olabilmek için mümkün olduğunca çok vasıta kullanmaya odaklanmalıyız. İttifak söz konusu olduğunda müttefik, ticari ve egemen verilerin güvenilir bir şekilde nasıl bir araya getirileceği sorunu ortaya çıkıyor. Verinin mevcut olabilir ancak her zaman gerektiği kadar güvenilir bir şekilde karar avantajına dönüşmez. Zorluk sadece uzay segmentinde değil, yer ve hizmet katmanlarında da bulunuyor.
Örneğin küresel hava erken uyarı ve kontrol çözümlerinden biri olan Global Eye’ın havadan erken uyarı ve gelişmiş radar yeteneği oluşturma kapasitesini inşa ettiğini görüyoruz. Bu sistemde uçan 4 farklı uçak var, tüm alt sistemler zamanla gelişti ve C2, yerleşik sistemler, ek veri bağlantıları ve kendi kendini koruma özellikleri (CW) eklendi. Bu, aslında dünya genelinde birçok ülkede kullanılan en yaygın erken uyarı sistemlerinden biridir. Sistemin genel bir özeti şu şekilde; her şey büyük, güçlü ve etkili bir alan radarı ile başlıyor ancak tabii ki diğer sensörlerle tamamlanıyor. Amerikan radarının gövde altındaki kısmında ayrıca kökenleri bizim swing sistemimize dayanan çok güçlü bir EW sistemi de bulunuyor. Bu, operasyon alanı hakkında değerli bilgiler sağlar. Diğer sensörler ise IFF ADS’dir. Yani, izleme ve veri füzyon motorunda birleştirilen çok kapsamlı bir sensör seti var. Bazı ülkeler için ulusal egemen veri bağlantıları için yazılım geliştirilmiştir, kaynak sağlanmıştır. Yakalama ve savaşçı hücre koruma sistemleri diğer şeylerle birleştirilmiştir. Çok yüksek kullanılabilirlik için otonomi, yapay zekâ, karar destek sistemleri ittifak komuta sistemi bağlamında çok önemlidir, bunların hepsiyle iş birliği yapmamız gerekiyor.
Modüler çoklu görev yükleri, gelişmiş takip infüzyon analizleri ve dayanıklı iletişim parçaları dâhil olmak üzere mimariler, savaşçıların karar verme süreçlerini yeniden şekillendirmeye yardımcı oluyor; bu, çatışmalı ve bazı durumlarda GPS erişiminin engellendiği ortamlar olarak tanımlanıyor. Bu nedenle, C4ISR ve Uzay Geliştirme Ajansı’nı (SDA) modernize etmek ve taktik alanda hayati karar avantajını artırmak için yapay zeka, otonomi ve bulut yazılımı uygulamaya odaklanıyoruz. Uzay paylaşımı, entegrasyon ve birlikte çalışabilirlik gibi karmaşık C4ISR sorunlarına çözüm bulmak istiyorsak, bir çözüm buluruz. Bulamazsak, bir bahane buluruz. Uzayın ve yeteneklerin operasyonel gerçekliğe doğru ilerleme hızını çok dikkatli ve net bir şekilde düşünmeliyiz. Tartışma artık teknik olarak neyin mümkün olduğu değil. Güvendiğimiz, entegre ettiğimiz ve pratikte sürdürdüğümüz şeydir. Çünkü giderek artan şekilde zorluk sadece verinin kendisi değil, aynı zamanda güven, entegrasyon, yorumlama, operasyonel güven ve baskı altında karar verme ile ilgili her şeydir.
Veri odaklı çözümler, veri kontrolü ve veri paylaşımının önemi artmaktadır. Çok uluslu ortamlarda, veriler birçok ülke, sistem ve güvenlik alanından gelmekte ve her biri farklı politikalar, sınıflandırmalar ve egemenlik kısıtlamalarıyla yönetilmektedir. Bu karmaşıklık, özellikle zaman baskısı altında bilgi paylaşımı, keşfi ve yeniden kullanımında sürtüşme yaratmaktadır. NATO standartlarına uygun veri paylaşımı ve yönetimi çözümlerinin geliştirilmesine Artık o kadar çok veri alıyoruz ki, bu verilerle ne yapacağımızı veya ondan nasıl faydalanacağımızı tam olarak bilmiyoruz. Bugünün en büyük zorluğu, o verilerle ne yapacağımızla ilgili. Platformdan o verileri nasıl geri alacağımız önemli çünkü ne yaparsak yapalım, ister uzay tabanlı olsun ister hava tabanlı olsun, o verileri geri almak bir zorluk ve ilginizi çekip çekmediği önemli. Duygular daha dijital hale geliyor ve savaş daha fazla veri büyümesi yaşıyor. Gelecekte bilgi eksikliği değil, bilgi fazlalığı yaşayacaksınız. En önemli görev, doğru bilgiyi doğru kişiye doğru zamanda ulaştırmak için tüm bilgileri zamanında bağlamaktır.
Geleceğin Savaş Alanı
Gelecekteki savaş alanlarında dijitalleşme ve çok alanlı operasyonları öne çıkmaktadır. Modern savaş alanı çok sayıda sensör tarafından izlenmekte ve büyük veri kitleleri toplanmaktadır. Bu veri karmaşasında önemli bağlantıları kurmak için büyük işlem gücüne ihtiyaç duyulmakta ve düşük maliyetli otonom platformlardan ticari görüntüleme sistemlerine kadar birçok farklı sensörün kullanılmaktadır. Hepimiz savaşı görebiliyoruz. Ülkeniz, çevresindeki bölgelerin nasıl şekilleneceği ve oynayacağı rolü anlamak zorunda. Rakiplerle nasıl rekabet ederiz? Rusya’nın düşmanlığının büyüteç olarak kullanılması ile bir uyanış başladı. Büyüteç, Rusya odaklı bakmaya devam ediyor. Önceden bilinmeyenler bile artık bilinir hale geliyor. Çin, küresel bir oyuncu olarak kendini dünyanın bu tarafından diğer tarafına kabul ettiriyor. Teknolojik ilerleme ve üstünlük için sonsuz bir susuzluk var. Açıkçası, bu çok küresel bir anlam kazanıyor çünkü Çin, güçlü bir küresel güç haline geldi. Bundan hiç kimse bundan etkilenmiyor değil. ABD, NATO’nun bir parçası, ancak genellikle daha hızlı ilerliyor. Diğer ülkelere karışıyor ama biz genellikle onları takip ediyor, yapabildiklerini seviyoruz.
Verileri daha hızlı analiz edebildiği ve aynı anda insan gibi daha fazla silah sistemini kontrol edebildiği için enfeksiyonun gelişimi sürekli artıyor. İlerici merkezlere karşı, yapay zekâ destekli silah sistemleri ve düşük menzilli sürekli ateş. Yüksek kaliteli platformlar bile şans tanımıyor, bu yüzden karışıklık ve dağınık operasyonlar kaçınılmaz. Komuta noktaları için de aynı durum geçerlidir; boyutları küçültülmeli ve sinyal yayılımları kamufle edilmelidir. Ayrıca platformların içindeki alan ve yeteneklerin geliştirilmesi de artmaktadır. Tüm bu bilgileri bağlayarak anahtar zinciri hızlandırmak için, tüm alanlardaki yetenekleri birleştirmemiz gerekiyor. Ve sonra belki de karada, su altında ya da Hava ve Uzayda, gerekli etki deniz kuvvetleri tarafından da sağlanabilir veya bilgi ortamında ulaşılması gerekebilir. Sensörden karar vericiye ve etki yaratan sisteme kadar olan öldürme zinciri saatler ve günler yerine saniyeler ve dakikalar içinde ölçülmelidir. Unutmayın, eskiden özellikle Hava Kuvvetlerinde, Hava Kuvvetleri personeliyle öldürme döngüsünden bahsederken günlerden söz edilirdi; Ukrayna’daki öldürme bölgesinde ise dakikalardan bahsediyoruz.
Maven akıllı sistemi bunun harika bir örneğidir. Ancak, Maven akıllı sistemi buluta özel bir hava boşluğu üzerine kuruludur. Bu, karşılaşmış olabileceğiniz diğer hava boşluğu bulutlarından farklıdır çünkü Amazon bunu çok milyar dolarlık bir yatırım olarak inşa etmiştir. İşte gizli sistemleri böyle inşa ediyoruz. Ama milyar dolarlık egemen bulut ortamını inşa etmek için bir hiperskalerdan yatırım çekebilecek çok fazla ülke yok. Ve dürüst olmak gerekirse, hala ABD içinde olduğu için savunmasız. Hedefleme, sadece Maven aracı değil, kapsamlı bir girişimdir. Bu girişimin sol tarafında operasyonel gereksinimler, ortasında bulut mimarisi ve yazılım, üst kısmında politika, sağ tarafında operatör bulunur. Bu girişim endüstriye değil size ait olmalı ve banka hesabı analojisi kullanarak veri sahipliği uygulanmalıdır. Dijital Hedefleme Ağı (DTW) ile olan hayati bağlantıyı, gelecekte kritik bilgileri belirlemek için saha üzerindeki fiziksel sensörlerden gelen verileri uç bilişim kullanarak dijitalleştirmeyi ve durumsal farkındalık ile hedef tespiti sağlamayı amaçladığımızı gördük, ardından bunların hepsini birleştirerek ortak akıllı resmi sunmayı hedefliyoruz.
Çoklu alan operasyonları konusunda, geleceğin savaşında tek tek belirli alanların değil, tüm alanlar arasında bağlantılı operasyonlar yapılacaktır. Tüm alanların bağlantılı hale gelmesi için yazılımın anahtar olacaktır. Çoklu alan operasyonları için yazılım tanımlı çözümler geliştirilmektedir. Yazılım savunması, gelecekteki bir konu değil, zaten var ve bugün buradadır. Bu yüzden, buna “bu gece savaş, yarın savaş” denilmekte ve bu konuları bugün ele alabilecek kapasiteye sahip olunmalı. Artık en iyi zırhlı tanklara sahip olmanız yeterli değil, farklı sistemler arasındaki bağlantılar çoklu alan operasyonlarının zorluklarıyla başa çıkmalısınız. Bu paradigmanın merkezi, yetenek geliştirme için rehber ilke olan yumuşak tanımlı savunmadır ve açık sistem mimarisiyle yazılım aracılığıyla yetenekler sağlar. Kullanıcının ihtiyaç duyduğu tüm bilgi setlerinin çift yönlü aktarımını sağlamaya çalışıyoruz ve bu kesinlikle sadece bir hedefin koordinatını sistemde dolaştırmaktan daha fazlasıdır. Dijital hedefleme ağı entegrasyonu daha kolay hale getiriyor, dijital hedefleme yöntemi merkezileşiyor. Düşmanın ne yaptığını hayranlıkla izlememize izin veren bir sisteme ihtiyacımız yok. Düşmana karşı agresif bir şekilde harekete geçebilmek için doğru ve ayrıntılı hedef bilgisi, konum ve ek detaylara ihtiyacımız var.
Yeni silah sistemleri, savaş taktikleri üzerinde etkili olmakta ve yeni tehditler yaratmaktadır. Ukrayna’da ucuz insansız hava araçları, bekleme modunda ve hassas güdümlü mühimmatlar ile yaygın olarak kullanıldığını ve bunlar yakın gelecekte otomasyon, hız ve menzil açısından artış gösterecektir. Yaşanan tehdit durumu ve savaş alanlarında gördüğümüz çeşitli tehditlere geri dönersek her gün seviye artıyor. Çok sayıda drone var ve drone saldırıları, füzeler yanında tabii ki tüm bu verilerin toplanması ve işlenmesi gerekiyor. Ayrıca, sistemde kullanılıp kullanılamayacağına ve politikalar doğrultusunda nerede kullanılacağına karar verecek doğru kişilere dağıtmanız gerekiyor ve bu konuda güven sağlanmalı. Çok fazla veri olmasına rağmen, bunu hızlıca yorumlamam ve analiz etmek gerekiyor. Tabii ki, bir diğer konu da potansiyel olarak daha fazla komut verme ve komutların devredilmesi üzerinde çalışmamış olmamız. Bazıları drone sürülerinden bahsediyor ama henüz hiçbir sürü gelmedi. Bu durum düzelmeden önce daha da kötüleşecek. Mevcut durum, pahalı ve yüksek kaliteli platformlar yerine ucuz ve erişilebilir silah sistemlerinin yaygın olarak kullanımına yol açmıştır.
Büyük ISR Verilerinin Dönüştürülmesi
Stratejik istihbarat (Intel) ve ISR hakkında düşünme şeklimizi nasıl değiştirmemiz gerektiği konusunda birçok sektör ortağından çeşitli görüşler ortaya çıktı. Nerede oluşturulduğu, nerede saklandığı, nerede arşivlendiği ve nasıl erişildiği konularında. Bazı meslektaşlarımız, Intel’in ve gördüğümüz resmin bulutta olduğunu söylediler. Bilgilerin %70’i bulut ortamında mevcut ve genellikle daha düşük sınıflandırmalarda bulunurken, sadece %30’u daha geleneksel ve tarihi CIS (kurumsal haberleşme) altyapısında üretilip saklanıyor. Yani istihbarat resminin sadece paylaşıldığı ve saklandığı bir durum söz konusu değil. Modern bulut teknolojisi, hedefe verimli ve zamanında ulaşmaya nasıl destek olabileceğini göstermiştir. Bulut özelliklerinin dinamiklerini ve sistemin parçalarını sürekli olarak korumak veya değiştirmek temel bir gerekliliktir. Veri merkezleri, bulut sisteminin çekirdek alanını oluşturacaktır. Buluttaki bilgiler bağlı olan her platformda güvenli olmalıdır. Savunma organizasyonları, platform merkezli kavramdan veri merkezli ve ağ merkezli savaş modellerine doğru geçiş yapıyor. Gelecekteki askeri avantajın bireysel sistemlerden ziyade, sensörleri karar vericiler ve tüm alanlardaki etkileyicilerle güvenli, hızlı ve iş birliği içinde entegre etme yeteneğinden kaynaklanacağına dair artan bir farkındalık var.
Daha gidilecek yol var. Henüz orada değiliz. Kolay olanlarla başladık, görsel temelli aktivitelerle, mekânsal yetenekler giderek gelişiyor. Önümüzdeki yıl içinde bir sonraki aşamaya, başarıya doğru ilerleyeceğiz. En önemli sorunlardan birisi ISR ile toplanan devasa miktarda karmaşık verinin gerçek zamanlı bağlamda nasıl eyleme ve istihbarata dönüştürüleceği, bu ürünün başarıyı nasıl destekleyeceğidir. Yapay zekâ, büyük ölçüde veriye bağımlıdır; kötü veri girilirse, kötü ürün çıkar ve kötü kararlar alınır. Özellikle havadan erken uyarı ve kontrol alanında, mevcut ve gelecekteki AMTI verisi eksikliğinin, düşük irtifada, yavaş uçan ve düşük radar kesit alanına sahip insansız hava araçlarının gününüzü mahvedebileceği bir ortamda ilerlerken büyük bir zorluk olduğu görüldü. Bu, Rusya ve Ukrayna savaş alanı gibi İranlıların Şahit-136’ları ile başarılı olduğu bazı bölgelerde gördük. Bir gün bir drone’un Suudi Arabistan’daki Sultan Hava Üssü’nde ABD Hava Kuvvetlerine ait bir E3 E-3G’yi vuracağı kimsenin aklına gelmezdi. Dikkat etmemiz gereken ilk uyarı sürüye karşı dikkatli olmak. İkinci uyarı ise AMTI verisiyle ilgili.
Bulut içinde büyük miktarda ve karmaşık ISR verilerinin anlamlı bir şekilde nasıl işleyip eyleme dönüştürülmesi, istihbarata çevrilebilmesi için erken safhadayız. Ölümcüllüğün artması için gerçekten hedeflenen ortak sonuçlara bakıldığında temel platform kesinlikle yardımcı oluyor. Ancak, ülkeler hala bulutta izole sistemler kurabiliyor. Ve bu, aşılması gereken en büyük zorluklardan biri. Bulut bağımsızdır ve yerel ortamlara, uzak uçtan uca uygulanabilir. Diğer hiperskala bulut sağlayıcılarına, özel bulut sağlayıcılarına kadar bu ilkeler bir ekonomi yaratmada kritik öneme sahiptir. Sistem geliştiren ekipler arasında ortak bir sınıflandırma sistemi, yani sonunda sistem geliştirmeye geldiklerinde birlikte çalışabilirliği düşünmelerini sağlayan bir dilin olması anlamına gelir. Doğru sistemleri hızlıca inşa edip entegre etmelerini sağlayacak doğru temele sahip olacaklar. Bunun içinde altı temel sütun var. Bu sütunlar evrensel bağlantıdır. Veri ile çalışacaksanız, veriyi nasıl taşıyacağınızı düşünmelisiniz ve bu, düşündüğünüzde elbette değişir.
Stratejik ortamlarda, küresel ölçekte veri paylaşımı yaparken veya uydu verilerine erişmeye çalışırken ortamları gerçekten değiştirmek gerekiyor. Büyük veri parçaları için bağlantıyı temel bir mimari bileşen olarak düşünmek çok önemli. Erişim kontrolü kritik bir unsurdur. Veriye erişimi demokratikleştirirken, verinin güvenli olduğundan emin olmak istiyoruz. Bu nedenle kimlik ve güvenilir kimlik çok önemlidir. Şifrelenirler. Bir platformun sunması gereken kritik yetenekler içinde veri yapısı hakkında düşünmüyoruz, veriyi nasıl taşıdığımız önemli. Farklı alan sınıflandırmaları arasında çalışıyoruz. Bu nedenle veriyi yüksekten düşüğe veya düşükten yükseğe nasıl taşıdığımızı düşünmek kritik hale geliyor. Veriyi nasıl katalogladığımız, uygun rollere sahip kişilerin bu verilere erişip kararlar almaya başlayabilmesi için veriyi nasıl erişilebilir hale getirdiğimiz de kritik öneme sahip, ayrıca yeni yetenekler eklemek gibi.
MCP hizmeti, verilerle doğrudan yapa zekâ arayüzünü etkinleştirir ve dışarı çıkmadan çalışır. Bu biraz sert kodlanmış durumda ve platformda değişiklikler yapılmasını gerektirir. Ve ardından dağıtım, kritik bir yetenektir. Ukrayna’da, gelişen düşman tekniklerine hızla yanıt verme ihtiyacını gördük; yeni modeller eğitmek, bu modelleri yaymak, güvenlik açıklarını gidermek gibi. Tüm bunlar, tüm sistemlerin sağlaması ve uyum sağlaması gereken bir yetenek olmalıdır. Ayrıca, teknik olmayan ve kritik olduğunu düşündüğümüz ikinci ilke de organizasyon kültürüdür. Bu konuda gerçekten ilginç çalışmalar yaptık. Çeşitli fonksiyonlardan oluşan ekiplerle, operasyonel kullanıcıları, teknik kullanıcıları ve farklı ortakları bir araya getirerek yetenek sunuyoruz. Bu son kısım çevik yönetişim ve politika. Bu, aslında bizi bu tür çalışmalarda sık sık engelleyen gerçekten kritik bir alan; tasarladığımız sistemlerin esnek olmaması. Aslında yapay zekâ, risklere bütünsel bir yaklaşım benimseyen daha çevik ve uyumlu politikalar oluşturmamıza bu alanda çok yardımcı olabilir. Kurduğumuz çerçeve, bu temel prensipler etrafında şekilleniyor ve bu prensipler altında düşünülmesi gereken birçok hususa değiniyor.
Askeri çevresel dayanıklılık, operasyonların entegre dijital kayıt, bağlı sensörler, karar sistemleri ve silah platformlarına dayanmaktadır. Bu kablosuz bağlantı, karar döngüsünü önemli ölçüde hızlandırmakta ve operasyonel etkinliği artırmakta, ancak aynı zamanda önemli zayıflıklar da getirmektedir. İletişim yöntemi başarısız olursa, entegrasyon operasyonel avantajları ortadan kaldırır. Dayanıklı askeri ağlar, çatışmalı koşullar altında çalışacak şekilde tasarlanmalıdır. Çevresel iletişimin elektronik harp tarafından ciddi şekilde bozulabilir. Sistemler önemsiz trafiği azaltarak otomatik olarak temel bilgileri önceliklendirmelidir. Merkezi sistemlere bağlantı kaybedildiğinde yerel merkezler, otonom olarak çalışmaya devam etmelidir. Elbette, hava erken uyarı platformları kendi sensörlerine sahip olabilir. Böylece veriyi doğrulayabilir ve bu veriyi kullanarak kendi doğrulamanızı yapabilirsiniz. Belki de bu önemli bir çözümdür. Aksi takdirde, verinin dağıtımı da daha önce tartıştığımız prensiplere, sıfır güven gibi, uygun olmalıdır ki en azından verinin doğru alıcılara doğru şekilde dağıtıldığını bilelim. Bu da bunun bir parçasıdır. Yetkinlik konusunda, tanımlama kesinlikle çok önemli, özellikle dünya çapında birlikte çalışabilirlik için. Ayrıca, henüz hiperskala bir altyapımız olmadığında veya bunu taktiksel bir uç ile çözmemiz gerekiyor. Bunu çözebiliriz ancak ISR verilerini gerçek istihbarata dönüştürmekten, uçta işleme yeteneklerine kadar olan süreç burada önemli.
Siber alanda kara, deniz, hava ve uzayda çalışan sensörler sürekli olarak görüntü, izleme video sinyalleri, veri ve operasyonel mesajlar üretmektedir. Aynı zamanda, karar vericilerin durumsal farkındalığı sürdürmek ve etkili kararlar almak için zamanında, güvenilir ve bağlam açısından zengin bilgilere ihtiyaçları vardır. Zorluk artık genellikle veri toplamak değil, veriyi ulusal ve koalisyon sınırları boyunca operasyonları destekleyecek şekilde yönetmek, korumak ve kullanmaktır. Operasyonel değer, verileri depolama, kalıcı olarak hızlı bir şekilde geri getirme, kaynağını anlama ve ulusal kontrolü tehlikeye atmadan yetkili kullanıcılara dağıtma yeteneğine bağlıdır. Dahası, modern operasyonların gerçek zamanlı akışların ötesinde süreklilik gerektirmektedir. Komutanlar ve analistler, eğilim analizi için geçmiş verilere erişim ihtiyacı duymaktadır. Güçlü bir veri altyapısı olmadan, değerli bilgiler kaybolma, çoğaltılma veya yeterince kullanılmama riski taşır. Bu zorluğun üstesinden gelmek, taktik seviyeden konuşlandırmalara, kurumsal ve ittifak düzeyine kadar ölçeklenebilen kanıtlanmış standart tabanlı çözümler gerektiriyor.
Büyük miktarda verinin basitçe depolanması ve işlenmesi mümkündür; veriler mevcut meta veri bilgilerine göre aranabilir ve veri işleme ve analiz için indirilebilir. Neuro, bilgi depolamak ve geri almak için bir dizi açık arayüz (API) sunar. Ve veri depolama ihtiyacı olan diğer sistemlerle entegre olmasını ve yatırım yapmasını sağlar. Onların parçası, anomalilik, yayılım, depolama, arşivleme ve geri alma işlevlerini içeren, yetişkin 4559 NATO’nun ISR bilgilerini işleme standardını karşılayan askeri arayüzler sunan bir neuro uzantısıdır. On yıllardır, askeri ISR ve C2 kavramları platformlar tarafından domine edildi; bu, çok değerli olan platform merkezli bir düşünceydi ve en çok hava gözetleme platformları veya merkezi kupon posterleri gibi az sayıda yüksek kaliteli sistemde yoğunlaşmıştı. Bu platformlar önemli olmaya devam etse de, operasyonel ortam değişti. Alanlar üzerindeki rekabet ve dağıtık operasyonlara duyulan ihtiyaç, veri odaklı, sistemler arası oluşturulan sistemlere doğru bir kaymayı tetiklemiştir. Bu paradigmada belirleyici faktör tek bir platform değil, verileri yönetim sistemleri ve organizasyonlar arasında bağlama, yönetme ve açıklama yeteneğidir.
Veri odaklı operasyonlar, bilginin zaman ve mekân boyunca keşfedilmesini, güvenilir olmasını ve yeniden kullanılmasını sağlayan ortak veriler, modeller, meta veriler ve standartlara öncelik verir. Bu yaklaşım, dağıtılmış karar alma süreçlerini destekler, tek bir arıza noktasına olan bağımlılığı azaltır ve ülkelerin egemenliklerini koruyarak yetenek katkısında bulunmalarını sağlar. Önemli olarak, veri odaklı mimariler bilginin bir yaşam döngüsüne sahip olduğunu kabul eder. Toplamadan işleme ve ihracata kadar. Depolama, geri çağırma ve uzun vadeli analiz için. Sadece gerçek zamanlı yayım için tasarlanmış sistemler, ISR verilerinin tam değerini yakalayamadı. Buna karşılık, kalıcı depolama, standartlaştırılmış arayüzler ve sağlam yönetişimi entegre eden mimariler, operasyonel verilerin hem anlık görevleri desteklemesine hem de gelecekteki planlama ve hesap verebilirlik için kullanılmasına olanak tanır. Bu değişim aynı zamanda entegrasyon ve doğrulamaya daha fazla önem veriyor. Mimariyi kâğıt üzerinde tanımlamak yeterli değildir. Gerçekçi koşullar altında gerçekleştirilmesi, test edilmesi ve gösterilmesi gerekir.
NATO’nun Çoklu Alan Operasyonu kavramı için önemi aslında budur. Bir komuta ve kontrol sisteminiz var. İttifak içinde veri paylaşımını mümkün kılan bir veri depolama çözümüne sahip olmak ve hem ISR operasyonlarını yürütmeyi sürdüren hem de belki de ittifak içinde ISR verilerini etkili bir şekilde paylaşabilen ortak bir ISR sürecine sahip olmak için ittifak içindeki diyalog. Ve son olarak, ortak hedef belirleme sürecini destekleyebilmek. Veri üreten platformların, veriyi uçta işleyip doğrudan bir platforma geri aktarabilmesi gerekiyor; bu platform, birinin karar vermesine olanak tanımalı ve daha fazla değil, önceden yapmak zorunda olduklarından daha az karar almalarını sağlamalıdır. Temelde, operatörlerin bilişsel yükünü azaltmak amaçlanıyor. Yani sadece hızlı içgörüler sunmak değil, aynı zamanda onların net bir şekilde doğru kararlar verebilmesini sağlamak demektir. Bant genişliği testi, zorlu ve rekabetçi ortamlarda yapılır. Bu yüzden, herkes analiz için füzyon merkezine geri dönerse, bu sadece iki adım değildir. Aslında çok daha fazla zaman kaybetmiş olursunuz.
Günümüzde ISR’yi birbirine bağlamanızı sağlayan alanlardan biri olarak uzay öne çıktı. Ancak siber uzay, gerçekten tüm bunları birbirine bağlayan ve verinin hayat kaynağının akmasını sağlayan yapıştırıcıdır. Şimdi entegre etmemiz gereken 5 alan var, ancak etkili olmalarını sağlamak için platformlarınızı güvence altına almak sizin sorumluluğunuzdadır. Peki, bu sınır teknolojisini nasıl güvence altına alıyorsunuz? Yapay zeka standartlarını entegre ederek bu yeteneğin kriz anında güvenli ve etkili olmasını sağlıyoruz çünkü ISR’ye en çok ihtiyaç duyduğumuz zamanlar kriz zamanlarıdır. ISR, sadece işimiz ve bize destek olmanız gereken rol için değil, aynı zamanda askeri ana operasyonları ve oradaki daha geniş güvenlik girişimini desteklemek için de temel öneme sahiptir. Ve nihayetinde, yapay zekâ elbette kullanılmak zorunda. Ve Frontier AI (sınır yapay zeka) teknolojilerinin ortaya çıkışına baktığımızda, eminim ki birçoğunuz yapay zekâyı yeteneklerinizin ve programlarınızın bir parçası olarak kullanıyorsunuz.
Askeri İstihbarat
Elektronik ve Siber Savaş
Makalenin devamı ve geniş versiyonu için;
https://www.academia.edu/168188686/Bu_gece_sava%C5%9F_yar%C4%B1n_sava%C5%9F_
