ABD Irak’tan Çekilirken Riskler ve Hesaplar

Yazan  01 Mayıs 2010
ABD’nin Irak’tan çekilmesi hem bu ülkenin İran’ın etkisine girme ihtimalini ve derecesini arttırırken aynı zamanda ABD’nin İran’a karşı güç kullanma ihtiyacı, yeteneği ve inandırıcılığını arttırabilir.

ABD Yönetimi SOFA (Status of Forces Agreement) ile anlaşmaya varılan Irak'tan çekilme takvimine riayet etmekte kararlı görünüyor. Seçimlerin normalden neredeyse üç ay geç yapılmasına ve seçim sonrasında artan siyasi belirsizliğe rağmen Obama Yönetimi Irak'tan çekilme takvimini esnetmeyecek gibi davranıyor. ABD'nin Ağustos sonunda ülkede muharip operasyon yapmayan 50 bin askeri kalması ve bunların da 2011 sonunda Irak'tan tamamen çekilmesi öngörülüyor. Hükümetin kurulmasının gecikmesi bu sürecin ülkede ABD'nin muharip operasyon yapmadığı döneme sarkması ihtimalini de gündeme getiriyor.

Halbuki Obama'nın askeri danışmanları kendisine seçim sonrasındaki bu hassas süreçte ABD'nin ülkede askeri güç bulundurmaya devam etmesinin çok önemli olduğu uyarısında bulunmuşlardı. Irak'taki ABD Kuvvetlerinin Komutanı General Odierno bir süre önce K. Irak'ta 31 Ağustos'tan sonra 3-5 bin kişilik güç kalabileceği imasında bulunmasına rağmen Obama'nın buna sıcak bakmadığı biliniyor. Kısacası Irak "Obama'nın savaşı" değil. Başkan Obama seçim kampanyasında verdiği bir çok söz konusunda esnek olabileceğini gösterirken Irak'tan çekilme konusunda kararlılığını sürdürüyor.

Demokrat Parti'nin sol kanadı çekilmede tereddüt göstermesi halinde Obama'ya karşı muhalefet etmeye başlayabilir. Takvimde ısrar etmenin lojistik ve askeri boyutu da var: Eğer çekilme gecikirse kuvvetlerin oldukça hassas hesaplara dayanan Afganistan'a yönlendirilmesi süreci de ciddi şekilde aksayabilir. Obama, Irak'la ilgili sorumluluğu artık Iraklıların alması gerektiğini ve ABD'nin kalmaya niyetli ya da yerel politikacıların arasında hakem ya da taraf olmaya meyilli görülmesinin Iraklıları gevşeteceği ya da sinirlendireceğini düşünüyor.

Obama Yönetimi'nin Irak koordinatörlüğünü Başkan Yardımcısı Joe Biden yapıyor. Biden'ın sık sık Obama'yı bilgilendirdiği ama Başkan'ın aylardır Irak konusunda hiçbir üst düzey toplantıya başkanlık etmediği söyleniyor. Cumhuriyetçiler Obama'nın durumun belirsizliği ve akışkanlığını dikkate alarak çekilme takvimi konusunda daha esnek olması gerektiğini söylüyorlar. Eğer bu ülkede seçim sonrasında siyasi ve güvenlik durum kötüleşmeye devam ederse Cumhuriyetçiler bu konunun Obama'ya saldırmak için uygun olduğunu düşünebilirler. Hatta durumun kötüleşmesi durumunda Kasım seçimlerine doğru "biz sana Irak'ı oldukça iyi durumda devretmiştik ama sen ilgisizliğin ve korkaklığınla durumu enkaza çevirdin" bile diyebilirler.

Son dönemde Irak'ta El Kaide'nin çok sayıda liderinin yakalanması ya da öldürülmesi örgütün Irak'ta stratejik bir tehdit olmaktan çıktığının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Ama El Kaide yine de çok sayıda kişinin öldüğü eylemler yapabiliyor. Asıl sorunlu ihtimalse Sünnilerin bu kez yoğun oranda sandığa gitmesine rağmen yine "ayak oyunları" ile siyasette hak ettiklerini düşündükleri pay ve rolü alamadıkları sonucuna varmaları ve yine şiddete yönelmeleri. Henüz bu noktadan çok uzaktayız ama seçimi kazanmış bazı milletvekillerinin adaylıklarının iptal edilmesi ve bunun Başbakanın kim olacağını etkilemesi "siyasetin hukukileştirildiği" görüntüsü veriyor.

Irak güvenlik güçlerinin sayı, yetenek, eğitim, teçhizat, moral ve disiplin olarak çok önemli ilerlemeler kaydettiğine şüphe yok ama düşük ihtimal de olsa mezhepsel ve etnik çatışma yeniden alevlenirse birliğini koruyabileceğinden emin olunamaz.

En kritik sorunlardan biri de Kerkük. Seçimlerle beraber Kürtlerin buraya hakim olma ihtimali azaldı ama tamamen de bitmedi. Kürtlerin siyasi pazarlık gücü Sünniler ve Türkmenlerin "siyasete girmesiyle" azaldı ama yine de küçümsenmemesi gereken boyutta. Kürtlerin yer almadığı bir hükümeti tahayyül etmek mümkün ama bunun gerçekleşmesi hala düşük ihtimal. Kürt liderlerin maceracı bir anlayışla ABD tam çekilmeden Kerkük'te bir kriz yaratmalarının şanslarını arttıracağına ya da en azından ABD'nin K. Irak'a "gelmesini" sağlayacağına hükmetmeleri halinde durum enteresan şekiller alabilir.

ABD'nin Irak'tan çekilmesi hem bu ülkenin İran'ın etkisine girme ihtimalini ve derecesini arttırırken aynı zamanda ABD'nin İran'a karşı güç kullanma ihtiyacı, yeteneği ve inandırıcılığını arttırabilir. Çünkü, a) ABD Irak'ta Tahran'ın etkisinin artmasından sonra İran'ın bir de nükleer güç sahibi olmasına tahammülü olamayacağı sonucuna varabilir, b) askeri operasyonunun diğer tüm risklerine rağmen ABD çekilmeden sonra Irak'ta İran'a karşı daha küçük bir hedef haline gelmiş olur. Şimdiki görüntü bundan çok farklı olmasına rağmen, İran rejimi ABD'yi Irak'tan "kovarken" bir yandan da Washington'un kendisine saldırması ihtimalini istemeden ve farkında olmadan arttırıyor olabilir. "Irak yükü"nden kurtulmuş ve "eli boşalmış" bir ABD'nin İran'a askeri operasyon düzenlemesi "daha az zordur"dur.

Şanlı Bahadır Koç

Adı  Soyadı: Şanlı Bahadır KOÇ

Doğum Yeri:  Eskişehir

 Eğitim Durumu

İlk Öğretim-Lise:: Eskişehir Anadolu Lisesi

 Üniversite: Bilkent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü

Yüksek Lisans: Bilkent Tarih Bölümü, Tez Konusu“Noel Buxton: Portrait of a Philantrophist as a Turcophobe.

İlgi Alanı: ABD iç siyaseti ve dış politikası, Türk dış politikası, Orta Doğu siyaseti, Güvenlik karar alma mekanizmaları ve istihbarat teorisi

 Bildiği Diller:

İngilizce

Bugüne Kadar Çalıştığı Yerler:

* ASAM (2001-2009)

* Hürriyet Gazetesi (2009)

Bilimsel Çalışmalar

1997’den bu yana Foreign Press Review adlı yabancı basın derlemesinin editörlüğünü yapmaktadır.

Makaleleri

Enerji ve Güvenliği Üzerine Notlar 29 Kasım 2010.  

Amerikan Travması ve Kongre Seçimleri 23 Kasım 2010

Füze Savunması Üzerine 20 Soru ve 5 Seçenek 20 Ekim 2010

Obama Ekibinde Yaprak Dökümü - Beyaz Saray’dan Kaçış mı? 12 Ekim 2010

"Kürt Devleti" Üzerine Notlar ve Çeşitlemeler 23 Eylül 2010

Mullen’ın Ankara Ziyareti 7 Eylül 2010

ABD’nin Afganistan’daki Seçenekleri 24 Ağustos 2010

Financial Times Haberinin Türk-Amerikan İlişkileri Üzerine Düşündürttükleri 18 Ağustos 2010

İsrail-ABD-İran-Türkiye Dörtgeni 26 Temmuz 2010

Bay Netanyahu Washington’a Gitti: Böyle mi Olacaktı, Obama? 16 Temmuz 2010

Stratejik Dehlizlerde Derinlik Sarhoşluğu: Bir AKP Dış Politikası Eleştirisi Temmuz 2010

Rus Casusluk Olayı: "John Le Carre mi, Austin Powers mı?" 5 Temmuz 2010

“Mahalleye Hoş Geldin”:Türkiye’nin Orta Doğu’da İlk Günü 02 Haziran 2010

Nükleer Takas: “Savaşı Bitiren Anlaşma” mı, “Acem Oyunu” mu? 20 Mayıs 2010

ABD Irak’tan Çekilirken Riskler ve Hesaplar 1 Mayıs 2010

ABD-İsrail İlişkilerinde “Normalleşme” Sancıları 22 Nisan 2010

Obama’nın Nükleer Cazibe Taarruzu: Bardağın Üçte Biri Dolu 9 Nisan 2010

ABD-İsrail İlişkilerinde “Tektonik Kayma” mı? 5 Nisan 2010

Irak Seçimleri: Sonun Başlangıcı, Başlangıcın Sonu 19 Mart 2010

Ermeni Karar Tasarısı Üzerine Notlar, Yorumlar ve Öneriler 8 Mart 2010

Bütçe Açığı ve Amerikan Gerilemesinin Ekonomi Politiği 19 Şubat 2010

Cemaat-skeptic 6 Ocak 2010

AKP bir seçim daha kazanırsa burası FC olur 4 Ocak 2010

ABD bu işin neresinde? 29 Aralık 2009

Türkiye-Ermenistan Protokolü Üzerine Düşünceler 3 Eylül 2009

"Obama’nın Savaşı":AfPak Üzerine Notlar 20 Nisan 2009

Obama’nın Türkiye Gezisi ve Türk-Amerikan İlişkileri 19 Mart 2009

ABD ve Orta Doğu Barış Süreci Mart 2009

Obama’nın “Kırkı Çıkarken” Mart 2009

ABD-PKK “İlişkisi” Üzerine Notlar Şubat 2009

Mahşerin Üç Atlısı: Ross, Holbrooke ve Mitchell 5 Şubat 2009

SOFA ABD için Irak’ta “Sonun Başlangıcı” mı? Ocak 2009

Obama Döneminde ABD ve Asya 15 Ocak 2009

Obama’nın Güvenlik Kabinesi Üzerine Notlar 4 Aralık 2008

 Yeni ABD Başkanı Obama ve Türk-Amerikan İlişkileri 6 Kasım 2008 - eksik

ABD Başkanlık Seçimlerinin Türk-Amerikan İlişkilerine Muhtemel Etkileri 30 Ekim 2008

ABD Başkanlık Seçimleri Ekim 2008

Obama’nın Biden’ı Tercihinin Bir Tahlili 26 Ağustos 2008

Amerikan Sağı Üzerine Notlar Ağustos 2008

Gürcistan Krizi, ABD ve Türkiye 11 Ağustos 2008

Obama'nın Dış Gezisi 29 Temmuz 2008

Başkan Bush’un Avrupa Gezisi ve Transatlantik İlişkileri 18 Haziran 2008

ABD Seçimleri (ppt) - 10 Haziran 2008

"Sessiz Tsunami": Global Gıda Krizi (ppt) - 29 Nisan 2008

Amiral Fallon'un İstifası 13 Mart 2008

ABD ve PKK İlişkisi Üzerine Notlar 22 Kasım 2007

“İçeride Liberal, Dışarıda Şahin”: K. Irak’a Harekat Üzerine Notlar 25 Ekimy 2007

K.Irak'a Ekonomik Müeyyideler Üzerine Sorular 25 Ekimy 2007

Irak "Hamle"sinin Muhasebesi Eylül 2007

Türk-Amerikan İlişkileri - Yeni Dönemin Gündemi Eylül 2007

ABD, K. Irak ve Türkiye Üzerine Notlar ve Sorular Haziran 2007

ABD ve Orta Doğu: "Müflis mirasyedi" mi "stratejik deha" mı? Mayıs 2007

Recommendations for Strengthening U.S.-Turkish Relations February 26, 2007

ABD'nin Irak'taki Seçenekleri Ocak 2007

'Topal Ördek'le İki Yıl Daha: 2006 Kongre Seçimleri Aralık 2006

U.S.: Empire, Gulliver or the “First Among Unequals” (ppt) - ASAM 2023 Conference - October 2006

Türk-Amerikan İlişkilerinde “İkinci Bahar” mı, “Sonun Başlangıcı” mı? Stratejik Analiz - Haziran 2006 -

Irak’ta Direnişin ve İşgalin Gölgesinde Demokrasi Deneyi Avrasya Dosyası - İslam ve Demokrasi Özel Sayısı

Gurur ve Önyargı: ABD İran Gerginliği ve Türkiye Stratejik Analiz Nisan 2006 - (pdf)

Arzın Merkezine Seyahat: ABD Ulusal Güvenlik Konseyi - Journey to the Center of the World: U.S. National Security Council Avrasya Dosyası 2005

Dört Tarz-ı Siyaset: Türk-Amerikan İlişkileri ve Başbakan Erdoğan’ın Washington Ziyareti Temmuz 2005

11 Eylül’den Sonra Türk-Amerikan İlişkileri: Eski Dostlar mı Eskimeyen Dostlar mı? Avrasya Dosyası - 2005

“Dört Yıl Daha”: Yeni Bush Yönetimi ve Dünya Aralık 2004

2004’ten 2005’e Türk-Amerikan İlişkileri Aralık 2004

Türkiye, Iraklı Kürtler ve Statükonun Meşruiyeti Nisan 2004 - eksik

Askerî Alanda Devrim: Askerî Bir Senfoni Ocak 2004

Çirkin Amerikalı’ ile ‘Güven Bunalımı’: ‘Süleymaniye Krizi ve Türk-Amerikan İlişkileri Temmuz 2003 - ( pdf )

The Middle East: A Land of Opportunity and Peril for Turkey - May 2003

Türk-Amerikan İlişkileri Üzerine Notlar: Ataerkil Yapıdan Tüccar Mantığına mı? Mayıs 2003

Türkiye, ABD ve Irak Harekâtı: Hayır Diyebilen Türkiye? - Şubat 2003

Değişim, ‘Sense of Proportion’ ve Tarihin Yararları ile Sınırları Üzerine Nisan 2003

ABD Güvenlik Politikalarında Güç Kullanımı ve Caydırıcılık Ağustos 2002

“Yalnız Kovboy” ya da “Eşit Olmayanlar Arasında Birinci”: ABD Dış Politikasında Tektaraflılık-Çoktaraflılık Tartışmaları Mart 2002

İyi, Kötü ve Çirkin: ABD'nin Orta Doğu Politikaları Ocak 2002

Unilateralism corrupts, absolute unilateralism corrupts absolutely Turkish News, May 21, 2002

ABD ve Afganistan: Çıkış Var mı? Kasım 2001

Realism and Change

Crime and Punishment - Deterrence and its Failure in Theory and Practice 2001

“Tüketebileceğimizden Daha Fazla Değişim” ya da Eskimeyen Dünya Düzeni Ekim 2001

“ABD-AB İlişkilerinde Metal Yorgunluğu” Haziran 2001

2002-2004 yılları arasında ASAM için yazdığı kısa “Günlük Değerlendirmeler” için bkz. http://ajp1914.blogspot.com/

 

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Cahit Armağan Dilek   - 12-11-2019

Yeni Dünya Düzeni, Terör ve Türkiye

Cumhuriyet, Osmanlı, Atatürk ve Türk devrimleri tartışmaları Türkiye'yi oyun dışına itiyor. Bu da yeni dünya düzeninde Türkiye'yi söz sahibi değil dizayn edilenler arasına sokuyor.