Türkiye ve Çin’in Denizlerle İmtihanı

Yazan  26 Eylül 2011
Türkiye’yi Doğu Akdeniz’de İsrail ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile karşı karşıya getiren petrol ve doğal gaz meselesinin benzeri Güney Çin Denizinde yaşanmaktadır.

Son günlerde Türkiye'nin gündeminde birinci sıraya yerleşen Doğu Akdeniz'de karşı karşıya kaldığı sorunların benzerini Çin yaşamaktadır. Türkiye ve Çin tarihi olarak benzer yapılara sahip iki kara imparatorluğunun bakiyesidir. Türkiye ve Çin benzer şekilde bölgelerinde etkinliklerini artırmakta ve bu sebeple de komşuları tarafından kaygıyla izlenmektedir. Bütün bunlara paralel olarak çok benzer şekilde Türkiye ve Çin'in denizlerde etkinliklerini artırmak için donanmalarını güçlendirdikleri ve modernize ettikleri bilinmektedir. Türk Deniz Kuvvetlerinin modernizasyonu Çinli strateji uzmanı ve araştırmacıların da dikkatini çekmektedir.[1] Çin'de özellikle son yıllarda donanmasının modernizasyonuna büyük önem vermektedir. Çin'in deniz aşırı çıkarlarını korumak için bir uçak gemisi programını devam ettirdiği bilinmektedir.[2] Bunun yanında Çin Libya'da meydana gelen son gelişmelerin ardından donanmasına bağlı bazı gemileri de Libya açıklarına göndermiştir. Çin'in deniz kuvvetlerini güçlendirmesi ve modernize etmesi küresel ölçekte bir hamle olarak değerlendirilmekte ve ABD başta olmak üzere birçok ülke tarafından tehdit olarak algılanmaktadır.[3]

Türkiye ve Çin'in Dış Politikada benzerlik ve farlılıkları:

Son dönemde hızla gelişen Çin 1980'den itibaren "Barış içinde yükselme[4]" stratejisini benimsemiştir. Türkiye de 2002 yılından itibaren "Komşularla Sıfır Sorun" politikasını benimsemiştir. Ancak Çin'in politikaları özellikle son bir yıl içinde Türkiye'den önemli bir farkla öne çıkmaktadır. Çin 2006'dan sonra ortaya atmış olduğu "Ahenkli Dünya" perspektifini geliştirmeye çalışmakta bu bağlamda söylem de de sert bir çizgi izlemekten kaçınmaktadır. Bu anlamda birçok açıdan Türkiye'den daha büyük bir güce sahip olan Çin uluslararası alanda ve en küçük komşularıyla (Nepal, Myanmar gibi) yaşadığı sorunlarda dahi bilinçli şekilde sert söylemlerden kaçınmaktadır. Batıda gittikçe daha fazla taraftar bulan "Çin Tehdidi" algısını güçlendirmemek için Çin'in en azından söylemde daha yumuşak bir çizgiyi benimsediği görülmektedir. Bu yönüyle Türkiye ve Çin'in politikaları da birbirlerinden ayrılmaktadır.

Sonuç:

Türkiye ve Çin son yıllarda benzer bir süreçten geçmektedirler. İki ülkenin de bölgelerinde etkilerini günden güne artırmaları bölge ülkelerini endişelendirmekte ve özellikle komşu veya yakın ülkelerle geçmişten gelen ihtilafların bulunduğu sularda bulunan doğal kaynaklar tarafları neredeyse bir çatışmanın eşiğine getirmektedir. Çatışma ihtimali düşük de olsa tamamen seçeneklerin dışında tutulmamaktadır. Türkiye'de son birkaç ay içinde öne çıkan bu süreci Çin birkaç yıldır yoğun şekilde yaşamaya başlamıştır. Çin'e komşu ve yakın bölgelerde olan ülkelerin Çin'in büyümekte olan gücünü test ettikleri ve bu gücün sınırlarını sınadıkları bir süreç halen devam etmektedir. Çin'in Güney Çin Denizinde[5] ve daha önce de Japonya[6] ile yaşadığı benzer sıkıntılar büyüklük ve tarafların fazlalığı açısından Türkiye'nin sorunundan daha karmaşık görülebilir. Güney Çin Denizinde Çin,Hindistan, Vietnam, Filipinler gibi bölge ülkelerinin dışında ABD ile de karşı karşıya gelmiştir. Bu bağlamda Çin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin Daimi Üyesi olarak Türkiye'nin yaşamakta olduğu benzer sorunlarda Türkiye'ye önemli bir destek verebilir. Türkiye ve Çin karşılaştıkları bu benzer sorunda birbirlerine destek olabilirler. Çin'in Türkiye'ye desteği uluslararası alanda Türkiye'nin elini önemli ölçüde güçlendirecektir.

 


 

[1] Konu ile ilgilenen Çinli akademisyen, asker ve araştırmacıların Türk Deniz Kuvvetlerine olan ilgisi 2000 yılından itibaren gözle görülür şekilde artmıştır. 谭正平 (2009) "土耳其海军现代化进程令人关注" (Türk Deniz Kuvvetlerinin Modernizasyonu Dikkat Çekiyor), 《当代海军》, No. 11, s. 54 – 55;

[2] Fidan, Giray, "Çin'in Uçak Gemisi Shi Lang (Varyag)", 15 Temmuz 2011, http://21yyte.org/tr/yazi6227-Cinin_Ucak_Gemisi_Shi_Lang_(Varyag).html.

[3] Bill Powell, Time, "The Chinese Navy: How Big a Threat to the US?" (Çin Donanması: ABD için ne büyüklükte bir tehdit?)

[4]王乐 (2010) "中国和平崛起的国际环境分析和外交战略选择", (Çin'in Barış İçinde Yükselme stratejisinin uluslararası ortam ve dış politika açısından analizi), 吉林大学行政学院, Vol. 23, No. 5, s. 4 – 6.

[5] Fidan, Giray, "Güney Çin Denizinde Yükselen Tansiyon", 8 Haziran 2011, http://21yyte.org/tr/yazi6197-Guney_Cin_Denizinde_Yukselen_Tansiyon.html

[6] Fidan, Giray , "Çin ve Japonya arasında Çin Denizinde Yeni Gerilim: Asya'nın Kardak Kayalıkları", 14 Eylül 2010, http://21yyte.org/tr/yazi5453Cin_ve_Japonya_arasinda_Cin_Denizinde_Yeni_Gerilim_Asyanin_Kardak_Kayaliklari.html

 

 

Giray Fidan

 06.04.1980 Ankara Doğumlu

Eğitim:

İlkokul ve Ortaokul eğitimini Özel Yükseliş Kolejinde, Lise eğitimini Gazi Anadolu Lisesi ve Mustafa Kemal Lisesinde tamamlamıştır. 1998-2000 yılları arasında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Klasik Arkeoloji Bölümünde eğitim görmüştür. 2001 – 2005 yılları arasında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Sinoloji Ana Bilim dalında ve 2002 – 2003 yılları arasında Beijing Language and Culture University (北京语言文化大学) lisans eğitimini tamamlamıştır. 2005 – 2007 yılları arasında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Sinoloji Ana Bilim Dalında yüksek lisans eğitimini “Qin Devrimleri: Qin Shi Huang Dönemi Çin’de yapılan Devrimler ” konulu teziyle tamamlamıştır. 2007 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Sinoloji anabilim dalında doktora eğitimine başlamış; 2007 – 2008 tarihleri arasında Milli Eğitim Bakanlığı bursuyla Min Zu University of China (中央民族大学) Tibetoloji bölümünde araştırma yapmış ve Tibetçe eğitimi almıştır. Doktora çalışmasını 2010 yılında “Çin Kaynaklarına Göre 16. Yüzyılda Osmanlı – Çin İlişkileri ve Çin’de Osmanlı Ateşli Silahları” konulu teziyle tamamlamıştır.

 

Yabancı Diller:

Çince

İngilizce

Tibetçe

 

Yayınlar:

Kitaplar:

Kanuni Devrinde Çin’de Osmanlı Tüfeği ve Osmanlılar, Yeditepe Yayınevi, 2011, İstanbul.

Çin Dili ve Çince Dilbilgisi, Efil Yayınevi, 2011, Ankara.

Makaleler:

Giray Fidan,"Ming Tarih Kayıtlarına Göre 16. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu-Ming Çin'i İlişkileri", Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı 30, Güz 2011, ss. 276-287.

Giray Fidan, "Tibet ve Türk Geleneklerinde Bozkurt Sembolü", Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi (ICANAS) konferansı dâhilinde "38. ICANAS Doğubilim Çalışmaları" bildiri kitapçığında s. 151-155, Ankara, 2009.

Giray Fidan, “Ulus Devlet Olma Yolunda Bir Medeniyet: Çin”, 21. Yüzyıl Dergisi, Nisan 2011, Sayı 28, ss. 55-59.

Giray Fidan, “Türk Çin İlişkilerinde 40 Yıl”, 21. Yüzyıl Dergisi, Ocak 2011, Sayı 25, ss. 91-97.

Giray Fidan, “Çin – Arap Dünyası İlişkileri: Eski Köye Yeni Adet”, 21. Yüzyıl Dergisi, Mart 2011, Sayı 27, ss. 53-59.

Giray Fidan, “Irak’ın Yeniden Yapılanmasında Çin’in Politikaları”, 21. Yüzyıl Dergisi, Ağustos 2010, Sayı 20, ss. 69-74.

Giray Fidan, “Pekin’in Yüksek Rakımlı Sorunu: Tibet” 21. Yüzyıl Dergisi, Eylül 2010, Sayı 21, ss. 79-86.

Giray Fidan, “Çin Halk Cumhuriyeti Japonya İlişkileri: İşbirliği Yapan Devletler Düşman Halklar”, 21. Yüzyıl Dergisi, Ekim 2010, Sayı 22, ss. 29-34.

Giray Fidan, “21. Yüzyılda Çin: Büyük gücün büyük sorunları” 21. Yüzyıl Dergisi, Kasım 2010, Sayı 23, ss. 45-50.

Giray Fidan, “Türk Silahlı Kuvvetleri Çin Halk Kurtuluş Ordusu İlişkileri”, 21. Yüzyıl Dergisi, Aralık 2010, Sayı 24, ss. 17-23.

Giray Fidan, “Japonya’da Nükleer Felaket”, 21. Yüzyıl Dergisi, Mayıs 2011, Sayı 29, ss. 63-67.

Giray Fidan, “Pakistan: Çin’in İsrail’i” 21. Yüzyıl Dergisi, Haziran 2011, Sayı 30, ss. 17-23.

Giray Fidan, “Çin’in Orta Asya Enerji Politikası” 21. Yüzyıl Dergisi, Temmuz 2011, Sayı 31, ss. 23-29.

Giray Fidan, “Çin’in ABD Stratejisi: Yeni Bir Soğuk Savaşa Doğru” 21. Yüzyıl Dergisi, Ağustos 2011, Sayı 32, ss. 49-57.

Giray Fidan, “Ejderha Kara Kıta’da: Çin’in Afrika Ajandası” 21. Yüzyıl Dergisi, Eylül 2011, Sayı 33, ss. 83-90.

         2010 yılından itibaren Bozok Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Yabancı Diller Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Cahit Armağan Dilek   - 17-08-2019

Rusya Güvenli Bölge Planını Destekliyor mu?

Güvenli bölge aldatmacası…