Gürcistan ABD ve Rusya’nın Kafkaslar Politikasındaki Önemini Korumaktadır

Yazan  26 Eylül 2009
Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Gürcistan’ın “Rusya’dan mümkün olduğu kadar uzaklaşma” politikası, Rusya’nın ise “Güney Kafkasya’da etkinliğini kaybetme korkusu” bugün de devam etmektedir.

2008 yılı Gürcistan'ın Güney Osetya sorunun "askeri yöntemle çözme girişimi"nin başarısızlığa uğraması, Rusya'nın Güney Osetya ve Abhazya'nın bağımsızlığını tanıyarak Gürcistan'dan fiilen ayırması bölgede yaşanan en önemli gelişme olarak görülebilir. Rusya için Abhazya ve Güney Osetya ile "müttefiklik" politikası çerçevesinde Güney Kafkasya'da askeri gücünü artırma fırsatı doğmuştu. ABD bu gelişmelere sert bir şekilde karşı çıktı. Fakat Gürcistan'ı savunabilecek her hangi somut bir adım da atılamadı. Sonuç itibariyle ABD Güney Kafkasya'da önemli bir prestij kaybı yaşadı.

Bu gelişmelerin ardından Gürcistan'da muhalefetin, "ülkenin parçalanmasına neden olan" Saakaşvili yönetimini istifaya zorlama girişimi de başarısız olmuştur. Bu gelişmeler karşısında, Gürcistan'ın izlediği politika ise değişmemiştir. BDT'den ayrılmış olan Gürcistan, ABD ile ilişkilerin geliştirilmesi yönünde izlediği politikaları daha da yoğunlaştırmıştır. Böylece Gürcistan, Kuzey Kafkasya'da ABD ve Rusya çıkarları arasında çatışma unsuru olma özelliğini sürdürmeye devam etmiştir.

Fakat son dönemde ABD ve Rusya arasında tartışma konusu olan bazı önemli sorunlarda bir mutabakat eğilimi gözlenmeye başlamıştır. Bu konudaki en önemli gelişmelerden biri de ABD'nin Manas hava üssünü kullanmaya devam etmesi konusunda Kırgızistan'la yeniden anlaşmasına Rusya'nın "sessiz" kalması olmuştur. Bu sessizliğe karşılık olarak ABD'nin Doğu Avrupa'daki "füze kalkanı" projesinde önemli bir değişikliğe gideceği tahmin edilmiştir.

Bush döneminde ortaya atılan füze savunma sistemi projesine göre, İran'ın veya diğer "düşman" ülkelerin füze tehditlerine karşı Polonya'ya 10 füzesavar, Çek Cumhuriyeti'ne ise ileri bir radar üssü kurulması öngörüyordu. Ancak Obama yönetimi söz konusu projede değişikliğe gitmiş görünmektedir. Nitekim Eylül ayında Obama, "füze kalkanının" Doğu Avrupa'da kurulmayacağını ve İran'a daha yakın bir bölgede kurulacağını açıkladı.[1]

Uzmanlar, yakın günlerde Rusya tarafından "karşı jest" yapılacağı konusunda öngörülerde bulunmaktadırlar. Bu ihtimallerden biri de Kafkasya konusunda ABD ve Rusya arasında karşılıklı tavizlerin verileceğidir. Bu konudaki önemli gelişmelerden biri de ABD'nin Gürcistan'da üs kurma projesiyle ilgili görüşmelerin başlatıldığı yönündeki haberler oldu. Söz konusu proje çerçevesinde ABD'nin 2015 yılında Gürcistan'da iki kara ve bir deniz üssü kurabileceği ifade edilmektedir. Bu haber Tiflis'te çıkan "Rezonanse" gazetesinin 22 Eylül 2009 tarihinde yayınlanmıştır. Uzmanlar, söz konusu projenin Pentagon'da, eski başkan yardımcısı Dick Chaney'nin başkanlığında tamamlanma aşamasında olduğunu söylemektedir.[2] Projenin 2010 yılında tamamlanması ve bir yıl sonra Kongre'nin müzakeresine sunulması beklenmektedir. 2014-2015'de inşası tamamlanacak üslerde yaklaşık 25 bin ABD askerinin görev yapacağı tahmin edilmektedir. Tiflis bu konuda her hangi bir resmi açıklama yapmamaktadır. Fakat basına sızan bilgilere göre 21 Eylül 2009'da H.Clinton ve M.Saakaşvili New York'ta görüşerek bu konuda mutabakata varmışlardır.[3]

 

ABD, Afganistan'da görev yapacak Gürcü askerlerinin eğitimi için de harekete geçmiştir. Ağustos ayında ilk Amerikalı eğitmen kafilesi Gürcistan'a gelmiştir. Önümüzdeki altı ay içinde Gürcistan ordusuna eğitim verecek deniz piyade eğitmenlerinin sayısı 60-70'e yükselecektir. Mart 2010'da Gürcü askerlerinin Afganistan'a gönderileceği tahmin edilmektedir.[4]

Gürcistan'da ABD üssünün kurulacağına dair haberler henüz resmi merciler tarafından doğrulanmamıştır. Fakat bu konuda her hangi bir tekzip de gelmemiştir. Rusya, kendisi için çok önemli bir bölge olarak gördüğü Güney Kafkasya'da ABD'nin askeri varlığına müsaade edebilir mi? Veya ABD'nin bu proje karşısında Rusya'ya verebileceği taviz ne olabilir? Gürcü siyasi yorumcularından Paata Zakareişvili'ye göre ABD'nin Gürcistan'da üs kurmağa o kadar da ihtiyacı yoktur ve ABD, askeri hedeflerini zaten Türkiye aracılığıyla gerçekleştirmektedir. Bugün ABD Rusya'yla arasındaki sorunları azami ölçüde azaltmak politikası gerçekleştirirken böyle bir adımı atacağı kuşkuludur.[5]

Bu adımın "füze kalkanı" projesinin askıya alınması karşılığında atılabileceğini düşünmek gerçekçi bir yaklaşım olamaz. Çünkü 25 bin askerin görev yapacağı iki kara ve bir hava üssü çok önemli bir güçtür. Başka bir ihtimal de son dönemde Kuzey Kafkasya'da tırmanan gerginliğin artmasına ilişkindir. 2009'da Kuzey Kafkasya'da yaşanan terör, saldırı ve şiddet olayları yeni bir iç savaşın habercisi olabilir. Bu gerginlik Moskova'da büyük sıkıntı yaratmaktadır. Güney Kafkasya'da ABD varlığına müsaade etmekle, Kuzey Kafkasya'daki şiddetin dış desteği durdurulabilir mi? Bugün Kuzey Kafkasya'daki durum on sene önceki durumdan çok farklıdır. On sene önce bölgedeki şiddetin ana nedeni sadece "İslami radikalizm" olarak görülürken, bugün terörü besleyen eğitimsizlik, işsizlik, yoksulluk gibi çok sayıda iç dinamik bulunmaktadır. Bu yüzden yakın bir dönemde ABD'nin bu projeyi gündeme getirmesi Rusya ile yaşanan mutabakat sürecini olumsuz yönde etkileyecektir. Güney Kafkasya'nın Rus nüfuzundan çıkıp Amerikan etki alanına girmesi, ABD'nin hem Rusya'yı kuzeye doğru iterek Güney Kafkasya'daki enerji yollarının güvenliğini sağlaması, hem de burayı Afganistan ile birlikte Orta Asya'ya yönelik bir sıçrama tahtası olarak kullanması demektir.[6] En azından yakın dönem için Rusya'nın Güney Kafkasya konusunda "geri adım atması" beklenmemektedir.

 

H.Clinton-Saakaşvili görüşmesi sonrası ABD'nin Gürcistan'da üs kurma projesine ilişkin her hangi bir açıklama yapılmamıştır. Yapılan açıklamalarda ABD yönetiminin Gürcistan'ın topak bütünlüğüne önem verdiği vurgulanmıştır. ABD'nin Avrupa ve Avrasya İlişkilerinden sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Philip Gordon görüşmeyle ilgili yaptığı açıklamada, ABD'nin Güney Osetya ve Abhazya'nın bağımsızlığını tanımayacağını, ayrıca dünya ülkelerinin Abhazya ve Güney Osetya'nın tanımamaları için "ABD'nin elinden gelen her şeyi yapacağını" ifade etmiştir. Gordon'a göre ABD bu konuda yeterli başarıyı sağlamıştır. Nitekim bugüne kadar Rusya dışında Abhazya ve Güney Osetya'nın bağımsızlıkları sadece Nikaragua ve Venezüella tarafından tanınmıştır. Dünya devletlerinin yüzde 99'u bu rejimleri tanımamaktadır. Gordon, ABD'nin nihai hedefinin "Gürcistan'ı bir çekim merkezi haline getirmek, Abhazya ve Osetya'yı Gürcistan'la bütünleşmiş bir halde görmektir.[7]

Gürcistan'ın toprak bütünlüğü konusundaki tartışmalar arasında en ilgi çekeni Türkiye'nin Abhazya ve Güney Osetya'nın bağımsızlıklarını tanıyabileceği yönündeki haberler olmuştur. Rus medyası Milliyet gazetesine istinat ederek, KKTC'nin Rusya tarafından tanınması karşılığında Türkiye'nin Abhazya ve Güney Osetya'nın bağımsızlıklarını tanıyacağını yazmıştır. Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan Ünal Çeviköz'ün Abhazya'yı ziyaretinin de bu amaçla yapıldığı vurgulanmıştır.

Gerek Türkiye'nin gerekse KKTC'nin bir tanınma politikasının olmaması, toprak bütünlüğü" ilkesinin Türk dış politikasının öncelikleri arasında yer alması, Gürcistan ile stratejik müttefiklik gibi önemli nedenler böyle bir tanınma sürecinin başlatılmasını imkansız kılmaktadır. Türkiye defalarca çeşitli seviyelerde yaptığı açıklamalarda Gürcistan'ın toprak bütünlüğüne vurgu yapmıştır. Gürcistan son zamanlarda Türkiye ile ilişkilerinde ciddi ilerlemeler sağlamıştır. Böylesi bir tanınma kararı alınırsa, Gürcistan Türkiye ile ilişkilerini gözden geçirebilir.[8]

Gürcistan hükümeti tarafından yapılan açıklamada söz konusu haberin "stratejik müttefiki olan Türkiye'nin resmi görüşüyle" uygun gelmediği ifade edilmiştir.

Abhazya Dışişleri Bakanı Sergey Şamba da Türkiye'nin Abhazya'yı tanımasının imkansız oluğunu açıklamıştır. Şamba'ya göre tanımayı engelleyen nedenlerden biri de NATO üyeliğidir. Bu kurum ise Abhazya'nın bağımsızlığını istememektedir. Bu yüzden Rusya'nın KKTC'nin tanınması mukabilinde Türkiye'nin Abhazya'yı tanıma senaryosu gerçek dışıdır.[9]

Bu haberin yayılmasında amaç kamuoyunun nabzını yoklamak olmuştur. Çeviköz'ün Abhazya ziyareti sırasındaki temaslarda neler konuşulduğu yönünde her hangi bir açıklaması bulunmamaktadır. Abhazya ile ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, çoğu zaman Gürcistan tarafının engeline takılmaktadır. Özellikle de gemi taşımacığı ile ilgili Gürcistan ve Türkiye arasında zaman zaman gerginlik meydana gelmektedir. Diğer taraftan da Türkiye'deki Abhaz lobisi Türkiye'nin Abhazya ile ilişki kurması yönünde yoğun bir çaba sarf etmektedir. Yakın gelecekte Gürcistan'ın "kırmızı çizgilerini ihlal etmemek kaydıyla" Türkiye ve Abhazya arasındaki ekonomik ve kültürel ilişkilerde belli ilerlemeler sağlanabileceği söylenebilir.

 

 

 

 

 


 

[1] Doğu Avrupa'ya "füze kalkanı"ndan vazgeçildi, http://mobil.cnnturk.com/Haber/543871 18.09.2009 12:58

[2] Юрий Симонян, Пентагон планирует разместить в Грузии военные объекты, http://www.ng.ru/cis/2009-09-23/1_gruzia.html, 2009-09-23, НГ: В Грузии могут появиться американские военные базы, http://grani.ru/Politics/World/US/RF/m.157624.html

[3] СМИ: Саакашвили и Клинтон обсудили размещение трех военных баз США в Грузии, http://korrespondent.net/world/976175

[4] В Грузии через 6 лет могут появиться американские военные объекты, http://www.segodnya.ua/news/14080714.html, 23.09.2009.

[5] Юрий Симонян, http://www.ng.ru/cis/2009-09-23/1_gruzia.html, 23.09.2009.

[6] Burak Çınar, ABD'nin Bölgeden Bölgeye Sıçrama Stratejisi, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3017&kat1=1, 25.09.2009.

[7] США не признают и не собираются признавать Южную Осетию и Абхазию – Клинтон, http://news.vnutri.info/world/ssha-ne-priznayut-i-ne-61259, 22.09.2009, Юрий Симонян, http://www.ng.ru/cis/2009-09-23/1_gruzia.html

[8] Sinan Ogan, Türkiye KKTC'ye Karşılık Abhazya'yı Tanır mı?, http://www.turksam.org/tr/a1796.html, 23.09.2009.

[9] Юрий Симонян, http://www.ng.ru/cis/2009-09-23/1_gruzia.html,

21. Yüz Yıl Türkiye Enstitüsü Rusya-Avrasya Araştırmaları Bölümü Başkanı

Ali Asker

İlk Öğretim-Lise:: Alpan Köy-Azerbaycan

Üniversite: Azerbaycan Teknik Üniversitesi- Bakü Devlet Üniversitesi Hukuk Fakültesi (2 Üniversite)

Yüksek Lisans: Marmara Üniversitesi SBE Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı Genel Kamu Hukuku

Doktora: Ankara Ü. SBE Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı Genel Kamu Hukuku

 

Uzmanlık Alanı: Rusya, Orta Asya, Kafkaslar. Demokratikleşme ve Rejim Değişimleri. Türk Dünyası çalışmaları.

 

Bildiği Diller:

Rusça

Azerbaycanca

Bugüne Kadar Çalıştığı Yerler:

1993-1996 İmpuls LTD Şirketi, Genel Müdür danışmanı

1998-2000 Millet gezetesi (Azerbaycan, temsilci muhabir)

2007-2010 (Ayna ve Zerkalo gazeteleri Türkiye temsilcisi)

2009 – ASAM

2009- 21. Yüzyıl T.E.

 

Bilimsel Çalışmalar
Kitaplar
a) Telif Eserler
Azərbaycan hüquq tarixi:cinayət hüququ (qədim zamanlardan 1920-ci ilədək), Azərnəşr, Bakı, 1999, (Mehman Dəmirli ilə birlikdə), 200 s.
Kaymakam Adaylığı Sınavına Hazırlık (Editörler: Tezel Öçal ve Zehra Odyakmaz), Savaş Yayınları, Ankara 2004, 1159 sayfa
Konu Anlatımlı –Testli Anayasa Hukuku, İdare Hukuku ve İdari Yargı (Zehra Odyakmaz ve Ümit Kaymakla birlikte), 1. baskı (448 sayfa), 2. baskı (522 sayfa). 2004 (1. baskı), Ankara 2004 (2. baskı)
Soykırımdan fazlası (Kafkaslarda Ermenilerin yaptıkları mezalim ve Hocalı soykırımı üzerine)- belgesel senaryosu, 43 dak. (tamamlanma aşamasında)
 
b) Çeviri, Aktarma, Derleme, Düzenleme ve Editörlük
Yeni Anayasalar: BDT ve Baltık Ülkeleri, (Dr. Abdurrahman Eren’le birlikte), TİKA Yayınları, Ankara 2005, (Rusça, Ukraynaca, Türkmence, Özbekçe ve Azerbaycan Türkçesinden aktarma ve çeviri, düzenleme, açıklama ve Giriş Makalesi)
Mirza Bala Mehmetzade, Azerbaycan Misak-i Millisi, (Elşad Mahmudov’la birlikte), Azerbaycan Kültür Derneği Yayınları, Ankara 2002, , 87 s., (Osmanlıcadan aktarma ve şerhler)
 
Şahidin Xatirələri, AHC maliyyə naziri Əbdüləli Əmircanın xatirələri Ayna gazetesi, 1, 8, 15, 29, aprel 2006. (Türkiye Türkçesinden Azerbaycan Türkçesine aktarma, kitap olarak yayın aşamasında)
Hüseyin İsmayılov, Azerbaycan’da Aşık Sanatı, Alpan Yayınları, Ankara, 2008, (Azerbaycan Türkçesinden Aktarma, Mahire Gayıbova ile birlikde).
Cemil Hasanlı, Soğuk Savaşın Sınav Meydanı: Türkiye-SSCB İlişkileri, Bilgi Yayınları, Ankara, 2010 (Baskı aşamasında)
 
Tezler:
Doktora: Eski Sosyalist Ülkelerde Siyasi Rejim Değişmeleri, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı/Genel Kamu Hukuku, (Dnş. Prof.Dr.Anıl Çeçen) Ankara 2007, 391 s.
Yüksek Lisans: Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasasında Devlet Sistemi ve Temel Öğeleri, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı/Genel Kamu Hukuku,  (Dnş.: Prof.Dr. Mehmed Akad İstanbul,, 2000, s.137.
 
Makaleler
-       Telif
Auen Kilsə Qanunnaməsində cinayət hüququ normaları (Mehman Demirli ile Birlikte), Qanun, Bakı 1996.
Mədinə şəhər dövlətinin təşəkkülü və konstitusiyasının əsas cəhətləri, Qanun No:8, Bakı 1997.
Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasasına Göre Devlet Organlarının Yapısı ve İşleyişi, Yeni Türkiye Dergisi (Türkoloji ve Türk Tarihi Araştırmaları Özel Sayısı), Ankara 2003, s. 207,
Azerbaycan Cumhuriyetinde Kadın Hakları ve Günümüz Sorunları, Yıl: 1, Sayı: 1, s. 21-23. Türk Dünyası İnsan Hakları Bülteni, Ankara, Eylül 2004.
Erivan’a Yılbaşı Hediyesi: Rusya Ermenistan’ı Saldırı Amaçlı Silahlarla Donatıyor, Stratejik Analiz, Cilt: 9, Sayı:107, Mart 2009, s. 18-20.
Gürcistan ve Azerbaycan Askeri İşbirliğinde, Stratejik Analiz, Cilt: 9, Sayı:108, Nisan 2009, s. 15-17.
Ermenilerin Azerbaycan’da Yaptıkları Soykırımlar ve Devam Eden Çözümsüzlük, Stratejik Analiz, Cilt: 9, Sayı:108, Nisan 2009, s. 28-38.
Gergin Gündem: Türkiye-Ermenistan Sınır Kapısı SorunuStratejik Analiz,Cilt: 10, Sayı 109, Mayıs 2009, s.30-36.
Gürcistan'da Sıcak gelişmeler:  Tamamlan(ma)mış Devrim, Paylaşılamayan Bölge,Stratejik Analiz, Cilt: 10, Sayı:110, Haziran 2009, s. 30-36.
ABD-Rusya Rekabeti Bağlamında Manas Üssü Sorunu, Stratejik Analiz, Cilt: 10, Sayı:111, Temmuz 2009, s. 20-23.
Azerbaycan’da Demografik Gelişmeler Işığında Bazı Tespit ve Tahminler, Stratejik Analiz, Cilt: 10, Sayı:111, Temmuz 2009, s. 64-72.
İç Savaş Eşiğindeki Kuzey Kafkasya, 21.Yüzyıl Dergisi, Ekim 2009, Sayı:10, s.43-52
Rusya’nın Modernizasyonu Mümkün mü? , 21.Yüzyıl Dergisi, Kasım 2009, Sayı:11, s.69-74
Kafkaslarda Barışa Giden Yol Savaştan mı Geçmeli? , 21.Yüzyıl Dergisi, Aralık 2009, Sayı:12, s.65-74
Türkiye Azerbaycan İlişkilerinin Çok Boyutlu Temelleri, 21.Yüzyıl Dergisi, Ocak 2010, Sayı:13, s.37-54 (Arif Keskin ve Kamil Ağacan’la birlikte)
Bakü'de Kuzey’den Esen Rüzgarlar, 21.yüzyıl Dergisi, Şubat 2010, Sayı:14, s.7-10
 ‘’Ermeni Açılımı’’ Sonrası Türkiye-Azerbaycan İlişkileri, 21.Yüzyıl Dergisi, Mart 2010, Sayı:15, s.45-56
Kırgızistan’da Bitmeyen Devrim mi, Fillerin Tepişmesi mi? , 21.Yüzyıl Dergisi, Mayıs 2010, Sayı:17, s.33-40
Ankara’dan Medvedev Geçti: İlişkilerin Değerlendirilmesi, 21.Yüzyıl Dergisi, Haziran 2010, Sayı:18, s.49-56.
Sırat Köprüsü Kadar Zorlu Geçiş, 21.Yüzyıl Dergisi, Temmuz 2010, s. 65-72.
Rusya Federasyonu’nun Yeni Askeri Doktrini Bir Tepki Belgesi mi?MSI, Sayı: 054, Nisan 2010, s. 48-54.
Protokoller, “Soykırım Tasarısı” ve Türkiye-Ermenistan İlişkileri, Türk Yurdu Dergisi,
Kırgızistan Yol Ayrımında: Demokrasiye mi, Otoriterizme mi? 2023 Dergisi, Yıl:9 Sayı:109.
Herkesin Sınıfta Kaldığı Ders: Kırgızistan Olaylarında Okunması Gerekenler, 2023 Dergisi, Temmuz 2010, Sayı: 111, s. 54-58.
Medvedev’in “Eksen Kayması”: Ne Kadar Kayabilir ki? 21.Yüzyıl Dergisi, Ağustos 2010, Sayı:20, s. 39-48.
Rusya’nın Balkanlar Politikasının Bazı Hususları, 2023 Dergisi, Ağustos 2010, Sayı:112, s. 54-59.
Kilise Savaşları: Moskova-Kiev-İstanbul, 21. Yüzyıl Dergisi, Eylül 2010, Sayı: 21, s. 31-38.
Kafkasya’daki Silahlanma Rusya-Türkiye İlişkilerinin Neresinde? 21. Yüzyıl Dergisi, Ekim 2010, Sayı: 22, s. 21-28.
Kırgızistan Seçimleri Demokratikleşmeye Vesile Olabilir mi? 21. Yüzyıl Dergisi, Kasım 2010, Sayı: 23, s. 8-10.
Ermenistan'da Anayasal Dönüşüm Süreci ve Anayasanın Temel Özellikleri, Ermeni Araştırmaları Dergisi, Sayı: 36, Terazi Yayıncılık, Ankara Kasım 2010, s. 191-218. 
Qırğızıstanda demokratik transformasiya cəhdi, Analitik Baxış, Say:4, SAM,  s. 22-28.
Rusya'nın Afganistan Politikasında Belirsizlik, 21. Yüzyıl Dergisi, Ocak 2011, Sayı: 25, s. 39-45.
Gözetlemeye Devam: Gebele Radar Üssü’nün Modernizasyon, EkoAvrasya, Yıl:4, Sayı: 14, Bahar 2011, s.36-37.
Türkiye-Ermenistan İlişkileri ve Rusya’nın Tutumu, 21. Yüzyıl Dergisi, Şubat 2011, Sayı: 26, s. 15-21.
Rusya: Olgular ve Tahminler Işığında, Mart 2011, Sayı: 27, s. 45-51.
Mağrip’ten Esen Rüzgarın Rusya’da ve Güney Kafkasya’da Etkileri, 21. Yüzyıl Dergisi, Nisan 2011, Sayı: 28,  s.39-46.
 
 
 -       Aktarma ve Çeviri
Sergey Yatsenko, Vusunlar, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:1, Ankara 2002, s. 776-781. (Rusçadan çeviri)
 Nikolay Bokovenko, Tagar Kültürü, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:1., Ankara 2002,s. 518-525. (Rusçadan çeviri)
Sergey G.Skobelev, Vladimir N.Nechiporenko, Stepan V.Pankin, Arkeolojik Kaynaklara Göre Orta Yenisey Kırgızları, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:2., Ankara 2002, s. 391-396. (Rusçadan çeviri)
Boris İ.Marşak, Türkler ve Soğdlular, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:2., Ankara 2002, s. 170-178. (Rusçadan çeviri)
İrina F.Popova, Orta Asya Türkleri ve Erken Tang Çin Devleti, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:2., Ankara 2002, s. 127-132. (Rusçadan çeviri)
Yuriy F.Buryakov, Eski ve Orta Çağ Dönemlerinde Büyük İpek Yolu Üzerinde Orta Asya Türkleri, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:3., Ankara 2002, s. 234-242. (Rusçadan çeviri)
Yunus Nesibli, Orta Çağ Gürcü Kaynaklarında Türkler, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:4., Ankara 2002, s. 722-730. (Rusçadan çeviri)
Svetlana İ. Valiulina, İdil Bulgarlarında Cam Sanatı, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:6., Ankara 2002, s.55-62. (Rusçadan çeviri)
Yuriy F. Buryakov, Timur, Timurlular ve Bozkırın Türk Göçebeleri, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:8., Ankara 2002, s. 534-539. (Rusçadan çeviri)
Talaybek Koyçumanov, Temirbek Bobuşev, Sovyet Sonrası Orta Asya Geçiş Ekonomilerinin Sorunları ve Entegrasyonun Geleceği, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:19., Ankara 2002, s.15-23. (Rusçadan çeviri)
Kamil Veli Nerimanoğlu, Azerbaycan’ın Devlet Dili Siyaseti, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:19., Ankara 2002, s.244-251. (Azerbaycan Türkçesinden aktarma)
Aman Hanberdiyev, Türkmenistan’da Eğitim ve Bilgisayar, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:19., Ankara 2002, s. 815-827. (Rusçadan çeviri)
Ovez Gündogdiyev, Türkmenlerde Savaş Sanatı ve Silahlar (VI-XVI. yy.), Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:19., Ankara 2002, s.828-833. (Rusçadan çeviri)
Rafael Muhammetdinov, Boşevizm, “Milli” Komünizm ve M.Sultan Galiyev Fenomeni, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:18., Ankara 2002, s.843-853. (Rusçadan çeviri)
Djenish Djunushaliev, Kırgızistan’da 1916 İsyanı, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:18., Ankara 2002, s.627-630. (Rusçadan çeviri)
S.Oboznov, Rusya ve Latin Amerika BM`de: İşbirliği Sorunları ve Geleceği, Avrasya Dosyası, BM Özel, İlkbahar 2002, Cilt:8, Sayı:1, s. 225-237. (Rusçadan ceviri, A.İsayev ile birlikte).
Nursultan Nazarbayev, Krizin Anahtarları, Stratejik Analiz, Cilt:10, Sayı:110 Haziran 2009, s. 89-95.

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Cahit Armağan Dilek   - 15-11-2019

Türkiye-ABD arasına S-400 girdi

Çok kritik, hayati, önemli denilen Trump-Erdoğan zirvesini dağ fare doğurdu diye tanımlamak bile mümkün. Fare bile doğurmadı.