Esad Seçimlerinden Sonra: Yeni Bir Aşamayla mı Karşı Karşıyayız?

Yazan  10 Haziran 2021

Geçen hafta “Esad'ın Suriye'sinde” yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerini, Suriye ihtilafında yeni bir aşamanın başlangıcını değerlendirirken, önümüzdeki dönemde beklenen değişiklikler var mı, yoksa her şey eskisi gibi tekrarlanacak mı ve hesaplanmamış sürprizler dışında hiçbir değişiklik olmayacak mı?

Esad rejiminin her zaman tarif edildiği sonsuzluk, daha doğrusu Suriye tarihindeki “Esad dönemi”, rejimin dışından gelen değişikliklere tepki olarak da olsa, birbirini takip eden aşamalara bölünmesiyle çelişmemektedir. 

Yaklaşan değişikliklerin (veya bunların eksikliğinin) işaretlerini arayabileceğiniz iki seviye vardır; bunlardan ilki, Suriye'ye yönelik politikasında henüz önemli bir değişiklik ilan etmemiş olan yeni bir ABD yönetiminin ortaya çıkmasıyla ilgilidir ve ikincisi "seçim süreci"nin gidişatı, öncesindeki hazırlıklar ve kutularda neler olduğu ile ilgilidir.

Şimdi, Joe Biden yönetiminin görev süresinin başlamasından bu yana yaklaşık beş ay geçti ve Suriye için özel bir temsilci atanmadı, bu da Suriye'nin örneğin Yemen'den farklı olarak ABD yönetiminin önceliklerinin başında olmadığı anlamına geliyor. Washington'un savaşı bitirmeyi bir öncelik ilan ettiği düşünülüyor. Ayrıca, yönetimin bazı personelinin açıklamaları ve diplomatik hamleleri, Washington'un yalnızca Suriye'deki rejimin kontrolü dışındaki bölgelere insani yardım ulaştırmak için çalışmakla ilgilendiğini açıkça ortaya koydu. Bu, Biden yönetiminin Suriye sorunuyla (esas olarak siyasi bir sorun olan) ilgilenme konusundaki pasifliğini insan olarak "vicdanını tatmin ederek" örtmeye çalıştığı anlamına geliyor. Rejimin kimyasal silahlarla yeni bir katliam yapması gibi, Amerikalıları Suriye sorununu acil bir durum olarak ele almaya zorlayacak ani bir şey olmadıkça, bu yönetimden bundan fazlasını beklemenin yersiz olduğu düşünülüyor. Ya da Rusya, 2254 sayılı Güvenlik Konseyi Kararını uygulama taahhüdü, yani siyasi bir geçişi kabul etme konusunda Washington ile uzlaşmaya varmak için taviz verirse bu bir Rus değişikliği olur.

Saha düzeyinde, öngörülebilir gelecekte, üç ana Suriye devleti, rejimin Fırat'ın doğusundaki bölgeleri ve kuzeydeki Türkiye bölgeleri arasındaki mevcut bölünme haritasında büyük değişikliklerin olması beklenmiyor. Rejim, İdlib Valiliği ve çevresindeki dördüncü 'gerginliği azaltma' bölgesine karşı aralıklı savaşını sürdürecek olsa da, bu iki aktör arasındaki ilişkiler gergin olsa da, buradaki durumun hızını kontrol edecek olan Rus-Türk anlaşmasıdır. Anlaşma, şu anda iyi koşullarda değil, ancak dramatik bir darbeyle gelmeleri de beklentiler arasında değil.

Öyleyse, yeni bir aşamayla karşı karşıya olup olmadığımızı görmek için kontrol edilmesi gereken tek faktör, önümüzdeki dönem için "sistem programı"dır. Yıpranmış rejimin ve güçlü müttefiklerine karşı bağımsızlık eksikliğinin, bu müttefiklerin emir ve müdahalelerinden uzak bir eylem programı oluşturup uygulayacak durumda olmadığı doğrudur, ancak yine de şekillendirme arzusu vardır. Seçim dönemi, rejimin istediği "Esad'ın Suriye'si" imajına ve onun toplumsal tabanının umutlarına cevap veren bir eylem programı için göstergeler sağladı mı?

Belki de seçim kampanyasındaki ilk yeni şey ve ardından gelenler, ağırlığını sadıklara ve sadakatsizlere veren boğucu bir ekonomik krizin ışığında abartılı şenlikli görünümlerdir. Bu durumda, sadıkların gerçek duygularının bu tezahürlerinin ifadesini sorgulamak ve onları insanları zorlayan merkezi bir iradeye bağlamak mantıklıdır. Son iki yılda müdavimlerin taleplerini ve ekonomik şikayetlerini daha önce ulusal ihanet olarak değerlendiren Beşar, artık herhangi bir hoşnutsuzluk belirtisine müsamaha göstermeyecek gibi görünüyor. 

Seçimlere katılım ve elde ettiği oylarla ilgili açıklanan rakamlar o kadar skandaldı ve içerdiği mesaj şöyle ifade edildi: 

“Bu rakamlar ve yüzdeler yanlıştır ve bunların yanlış olduğunu bildiğinizi biliyorum, yine de tek seçeneğiniz. onlara inanıyormuş gibi yapmaktır.” 

Rejim, mahkumlarının kendisine inanmasını umursamıyor, daha çok, Amerikalı yazar Lisa Waden'in ünlü kitabında belirttiği gibi, kör bir itaat ve sınırsız boyun eğme beyanı olarak zaferdeki “büyük sevinçlerini” iddia etmelerini istiyor. Buna "Gizemli Kontrol" deniyor.

Seçim döneminde bir diğer önemli nokta da, hem Rıfat Esad hem de Ali Doba'nın oylarını alenen kullanması ve bunun, Beşar'ın iktidarda kalması ve devam etmesi için aile, mezhep ve rejim içinden gelen kutsama olduğuydu. Mirasın meşruiyetini tanımayan ve televizyon kanalında muhalif içerikler yayınlayan Rıfat ve gölgelere gizlenen Ali Doba, hayır olmadığını bildikleri bir seçimde oy kullanırken bir anda sosyal medyada boy gösteriyor. Katılan herkesin katılımına olduğu kadar onların katılımına da değer verir. Özellikle bu nimet, Rami Mahluf'un dışlanmasından ve ikincisinin ilticasından sonra geldiği için önemli sayılıyor.

Tüm bunların öncekilerden farklı yeni bir aşamanın göstergesi olmadığını ve rejimin seçimlerden sonra çizmek istediği “Esad Suriye'si” imajında ​​yeni bir şey olmadığını söyleyebiliriz. Ancak seçim oyununun içerdiği mesajın, yukarıda belirtilen tüm unsurlarıyla ilgili tüm adreslere ulaştığı iddia ediliyor. Önce rejimin sosyal tabanı, ardından vatanseverliği ve milliyeti düşürülen muhalifler de dahil olmak üzere tüm Suriyeliler ve aktif devletler: Rusya, Amerika, Batı, Arap ülkeleri, Birleşmiş Milletler. 

Kaynak: “almodon.com” hesabında yer alan bir yazıdan çevrilmiştir.

Kübra Ünlü

21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü 
Suriye ve Göç Araştırmaları Uzmanı