ABD'NİN VİTRİN'İ TAYVAN

Yazan  04 Şubat 2010
ABD’nin Tayvan’a satmayı tasarladığı 6,4 milyar dolarlık silah paketi, ABD ile Çin arasında bir anda olumsuz bir havanın esmesine neden oldu.

Söz konusu paketin 60 UH-60M Blackhawk helikopteri, iki Osprey sınıfı mayın gemisi, 114 Patriot PAC-3 füze savunma sistemi, 12 Harpoon II telemetri gemisavar füzesi, komuta kontrol artırma sistemi[1] ve kara saldırı füzesi ile bunlara ait teçhizat, haberleşme ve bilgi teknolojilerinden oluşuyor. Tayvanlıların yıllardır istediği denizaltılar ve yeni blok F-16 avcı uçakları ise bu pakette bulunmuyor.

Çin makamları ABD'nin bu satışına sert bir şekilde tepki göstererek, Çin ile ABD arasındaki ilişkilere zarar vereceğine dikkat çektiler. Çinliler, bu satış gerçekleştiği takdirde ABD ile aralarındaki askeri konulardaki alışverişi askıya alacaklarını, asli konularda işbirliğini yeniden geçireceklerini ve özel firmalara yaptırım uygulayacaklarını açıklayarak gözdağı verdiler.[2]Çin'in ana tehdit unsuru olarak görülmesi ve Tayvan sorunundan dolayı Çin ile savaş ihtimalinin sürmesi, ABD'nin Tayvan'a yaptığı bütün silah transferlerini ve Çin'in bunlara tepkisini önemli kılmaktadır.[3] ABD'nin daha önceki satışlarına da tepki gösteren

ABD'nin elindeki istihbarata göre Çin'in elindeki 1000'den fazla füzenin Tayvan'a doğrultulmuş olduğu sanılmaktadır.[4] Dolayısıyla çok sayıda Patriot satışının Çin'in Tayvan üzerinde füzelerle kurduğu baskıyı yumuşatabileceği düşünülebilir. Ancak ABD Tayvan'a daha önce de Patriot füze sistemlerinden satmıştır. İlk olarak 1992'de Amerikan Kongresi'nin onayladığı satış sayesinde bu füzelerin PAC-2 versiyonundan üç sistem 1997'de Tayvan Ordusu'nda hizmete girmişti. 2008'de ise altı ateşleme ünitesi ile 384 füzeyi kapsayan 3,1 milyar Dolarlık satışla ilgili olarak pürüzler çıkmıştı.[5]

Tayvan 1994-2009 arasında yılda 7,5-13 milyar Dolar arasında seyreden silah transfer rakamı ile dünyada ilk beş ya da on ülke arasında olmuştur.[6] Silah transferi konusunda en büyük silah kaynağı ise ABD'dir. ABD'nin Tayvan'a olan silah ihracatı her zaman üst düzeyde seyretmiş, bu sayede Tayvan da dünya silah ticaretinde ilk sıralardan hiç düşmemiştir. 2000-2008 arasında yapılan anlaşmalar yaklaşık 2,2 milyar Dolar gibi düşük bir düzeyde seyretse de, aynı dönem Tayvan'ın önceki anlaşmalardan aldığı silah miktarı da 8,3 milyar Dolar'ı bulmuştur.[7] Dolayısıyla son günlerde Çin'in tepkisini çeken silah transferi, aslında onlarca yıl devam edenden farklı gözükmemektedir. Bununla birlikte, bu kez öngörülen silah transferinin Amerikan Dış Politikası'na farklı bir hareket alanı kazandırma ihtimali de söz konusudur.

ABD'nin yıpranmakta ve Rusya'nın güçlenmekte olması, ABD'nin Afganistan Savaşı'nın kötü gitmesi ve Rus-Çin stratejik ortaklığı birlikte düşünüldüğünde, ABD'nin Rusya'nın güçlenmesi için gerekli alternatif arayışını dolaylı yoldan Çin üzerinden uygulaması muhtemel bir politikada bulabileceğini söyleyebiliriz. Bu durumda ABD'nin Tayvan'ı öne sürerek Rusya'nın güçlenmesini önlemek için Rus-Çin stratejik ortaklığını bitirmeyi hedef aldığını düşünülebiliriz. Tayvan'a karşı Kuzey Kore ve/veya Rus-Çin ortaklığı konusunda ödün istemesi de muhtemeldir.

Burada ortaya şöyle bir durum çıkmaktadır. ABD Tayvan'a stratejik ve taktik kullanımlı silahları bir satmakta, Çin'in buna tepkisi de sözde sert, gerçekte kısıtlı olmaktadır. Sadece stratejik silah satışı yapmış olsa, Çin'in buna karşı sesini daha fazla yükseltmesi söz konusudur. Ancak barışçıl kişiliğiyle tanınan Obama'nın Çin ile zaten sıkıntılı olan ilişkileri daha da gerecek hareketleri göze alması beklenmemektedir. Aksine geliştirmesi için Çin ile elinde bir koz olarak henüz olmayan ama ileride olabilecek bir durumu kullanarak masaya oturmak, Obama'nın işine gelecektir. Bu yüzden Tayvan'a silah satışının söz konusu olduğu son gelişmeleri, Obama hükümetinin Çin ile Rusya'nın arasını açmak için uygulamaya koyduğu bir strateji olarak düşünebiliriz. Bu işlediği takdirde, Afganistan ve Orta Asya'da ABD siyasi ve psikolojik açıdan biraz daha rahatlar ya da Afganistan'dan çekildikten sonra Rusya'nın güçlenmesini yavaşlatarak sarsılan itibarını geri kazanmak için vakit kazanabilir.

Bu durum ABD'nin Tayvan'ı Çin'e karşı kullanabileceği bir vitrin olarak kullanabileceğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla Çin'in doğudaki sorunlarının, Çin-Rus ilişkileri doğrultusunda düşündüğümüzde, aynı zamanda Rusya'nın batı politikasını da etkileyebileceğini söyleyebiliriz. Başka bir deyişle, tek süper güç olan ABD, dolaylı politikalar uygulayarak farklı bölgelerden Rusya ya da Çin'e yönelik politikalarını gerçekleştirebilecek güçtedir. Rusya ile Çin'in ise buna karşı koyabilmeleri için birbirlerine daha çok ihtiyacı vardır. Tayvan'a silah satışı ile ortaya çıkması muhtemel sorun, sadece temelde hedefi olarak gözüktüğü Çin ile değil, dolaylı yoldan Rusya'nın politikalarını da etkileyebilir.



[*] 21. Yüzyıl Enstitüsü ABD Araştırmaları Bölüm Başkanı



[1] "China suspends military contacts with U.S. over Taiwan arms", RIA Novosti,30/01/2010, http://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/china/2010/china-100130-rianovosti02.htm

[2] "China Says U.S. Arms Sales To Taiwan Hurt National Security", Radio Free Europe, 31 January 2010, http://www.rferl.org/content/China_Steps_Up_Criticism_Of_US_Arms_Sales_To_Taiwan/1944235.html

[3] "ABD 25 yıl sonra savaş planını değiştirdi", Hürriyet, 1 Şubat 2010, http://www.hurriyet.com.tr/dunya/13651574.asp?gid=229

[4] Tania Branigan "China fumes at US arms sale to Taiwan", Guardian, 30 January 2010, http://www.guardian.co.uk/world/2010/jan/30/china-reaction-us-arms-sale-taiwan ve Paul Harris,

[5] Shirley A. Kan, "Taiwan: Major U.S. Arms Sales Since 1990", Congressional Research Service, December 2,2009, http://www.fas.org/sgp/crs/weapons/RL30957.pdf s.14-16.

[6] Kan, s.29.

[7] Kan, s.2.

Burak ÇINAR

1973 yılında Ankara'da doğmuştur. Lise eğitimini Ankara Lisesinde tamamlamıştır. 1998 yılında Bilkent üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünden mezun olmuştur.  2000 yılında Atılım üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde Yüksek lisans eğitimine başlayan çınar, buradaki eğitimini tamamladıktan sonra 2003 yılında Hacettepe üniversitesi Tarih  bölümünde başladığı doktora çalışmalarını 2007 yılında tamamlamıştır.

 

YAYINLARI (TüRKçE):

 

n    Yayınlanmamış Doktora Tezi: İkinci Dünya Savaşı'nda Doğu Cephesi ve Türkiye, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hacettepe üniversitesi (2007).

n    Yayınlanmamış Master Tezi: Körfez Savaşı Sonrası Türkiye, Suriye ve Yunanistan'ın Savunma Politikalarının Türk Dış Politikasına Etkileri, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Atılım üniversitesi (2002).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Incorrect Technological Decisions”, Akademik Araştırmalar Dergisi (No: 9-10, Mayıs-Aralık 2001), s.145-177, http://www.academical.org/dergi/MAKALE/9_10sayi/s9cinar1.htm

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Yeni NATO üyesi Doğu Avrupa ülkelerinin Dünya Silah Piyasasındaki Yerleri”, Jeopolitik (Yıl: 1, Sayı: 2,  Bahar 2002), s.128-137.

n    Ulusal Yayın-Akademik: “İkinci Dünya Savaşı'ndaki Silah Teknolojileri'nin Soğuk Savaş'a Etkileri”, Jeopolitik (Yıl: 2, Sayı: 5,  Kış 2003), s.118-127.

, s.147-154.

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Savaş ve çatışmalardaki Amerikan Askeri Kayıpları”, Jeopolitik (Yıl: 3, Sayı: 9,  Kış 2004) s.146-157.

n    Ulusal Yayın: “Irak Savaşı'nda Teknoloji-Ordu-Harekat Bağlantısı”, Stradigma (Sayı: 7, Ağustos 2003) http://www.stradigma.com/turkce/agustos2003/makale_05.html

n    Ulusal Yayın: “Savaş Tarihinde Saldırı-Savunma İlişkisi”, Stradigma (Sayı: 9, Ekim 2003)  http://www.stradigma.com/turkce/ekim2003/makale_07.html

n    Ulusal Yayın: “İnsan, Silah ve Kültür”Panorama (Sayı: 4, Mayıs 2004) http://www.panoramadergisi.com/mayis2004/pf_version.php?id=4

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak'ta Güvenlik Uzak Bir Düş”, Cumhuriyet-Strateji, No: 22, (22 Kasım 2004).

n    Ulusal Yayın-Makale: “ABD İle Başbaşa Gidiyor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 27, (3 Ocak 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak Savaşı'nda Silahların Etkinliği”, Cumhuriyet-Strateji, No: 29, (17 Ocak 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Tarihten Tarihe öğütler”, Cumhuriyet-Strateji, No: 41, (11 Nisan 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Türkiye'deki Tarihi Savaşalanları”, Cumhuriyet-Strateji, No: 50, (13 Haziran 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Gelişmekte Olan Bir ülkenin Savunma Sanayisi Nasıl çökertilir?”, Cumhuriyet-Strateji, No: 58, (8 Ağustos 2005)

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak Savaşı'nda Amerikan Kayıplarının Boyutu”, Cumhuriyet-Strateji, No: 71, (7 Kasım 2005)

n    Ulusal Yayın-Makale: “Kamboçya ve Laos Müdahaleleri Işığında Suriye'ye Askeri Müdahale”, Strateji No: 75, (5 Aralık 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Değişen Savaş Tarzları”, Cumhuriyet-Strateji, No: 80, (9 Ocak 2006).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak'tan çekilme Tartışmaları Hızlandı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 89, (13 Mart 2006).

n    Ulusal Yayın-Makale: “İran'a Olası Saldırı Yöntemleri”, Cumhuriyet-Strateji, No: 156, (25 Haziran 2007).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Saldırı Helikopterlerinin Etkisizliği”, Cumhuriyet-Strateji, No: 165, (27 Ağustos 2007).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Türkiye Bölgesel Düşünmeli”, Cumhuriyet-Strateji, No: 181, (17 Aralık 2007).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Başarı Diplomasiyle Tamamlanmalı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 184, (7 Ocak 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Ortadoğu'da Kaybolan Batı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 186, (21 Ocak 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak'tan çekilmek Zor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 189, (11 Şubat 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Rusya İzin Vermez”, Cumhuriyet-Strateji, No: 190, (18 Şubat 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Hükümetin Stratejik Başarısızlığı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 196, (31 Mart 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Sömürü Mantığı Değişmedi”, Cumhuriyet-Strateji, No: 198, (14 Nisan 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Türkiye ‘Kabullere' Zorlanıyor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 201, (5 Mayıs 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Savaşların Yan Etkileri”, Cumhuriyet-Strateji, No: 216, (18 Ağustos 2008)

n    Ulusal Yayın-Makale: “ABD Kayboluyor, Rusya Yükseliyor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 217, (25 Ağustos 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Yeni Soğuk Savaşın Şekillenme Süreci”, Cumhuriyet-Strateji, No: 221, (22 Eylül 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Büyük Kedilerin Oyun Yumağı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 223, (5 Ekim 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nın Hava Muharebeleri Ve Kayıplar I”, MSI, 2008-36, (Ekim 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Savaş Ve ölüm”, Cumhuriyet-Strateji, No: 225, (20 Ekim 2008)

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nın Hava Muharebeleri Ve Kayıplar II”, MSI, 2008-37, (Kasım 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Gürcistan Savaş Notları”, Cumhuriyet-Strateji, No: 230, (24 Kasım 2008).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Modern Savaş'ın Babası: Gustav Adolf”, Hacettepe üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (Cilt:25 Sayı:2, Aralık 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Zırhlı Birlikler I”, MSI, 2008-38, (Aralık 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Zırhlı Birlikler II”, MSI, 2008-39, (Ocak 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Emperyalizmin Sınır ülkesi”, Cumhuriyet-Strateji, No: 238, (19 Ocak 2009).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Tarihte üçüncü Güç Ve Orta Asya Enerji Savaşları”, Güvenlik Stratejileri Dergisi, Yıl:4 Sayı:8, Aralık 2008, s.21-43, http://www.harpak.edu.tr/saren/files/GSD/guv_str_sayi_8_aralik2008.pdf

n    Ulusal Yayın-Makale: “İsrail'in Savaş Riski”, Cumhuriyet-Strateji, No: 241, (9 Şubat 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Helikopterler”, MSI, 2008-41, (Mart 2009).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Moğolların İkinci Japonya Seferi: Kyushu 1281”, Hacettepe üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı:10, Bahar 2009, s.37-55.

n    Ulusal Yayın-Akademik: (Yrd. Doç.Dr. Haldun Yalçınkaya ile birlikte) “Blitzkrieg'in İkinci Dünya Savaşı öncesi Uygulaması: Büyük Taarrruz”, Hacettepe üniversitesi, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi (basım aşamasında).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Afganistan'da Yeni Dönem”, ASAM Güncel Analiz, www.asam.org.tr

n    Ulusal Yayın-Makale: “McNamara'nın Ardından” ASAM Dış Politika Analizi, www.asam.org.tr

n    Ulusal Yayın-Makale: “Obama'nın Mesajı”, Stratejik Analiz (Temmuz 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Deniz Desteği”, MSI (Temmuz 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Nehir Desteği”, MSI (Ağustos 2009).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Roma Ordusu'nun Savaşlardaki üstünlüğü” (basım aşamasında), Doğu Batı.

n    Ulusal Yayın: Amerikan Ordusu'nun Afganistan'daki Etkisizliği, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü, öngörü, Eylül 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3000&kat1=1

n    Ulusal Yayın: “ABD'nin Afganistan'daki Hançer Harekâtı”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Eylül 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3028&kat1=1

n    Ulusal Yayın: “ABD'nin Bölgeden Bölgeye Sıçrama Stratejisi”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Eylül 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3017&kat=1

n    Ulusal Yayın: “ABD'nin Irak'tan çekilmesi”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Ekim 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazararsiv.aspx?yazar=133

n    Ulusal Yayın: “Obama Ve Nobel”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Ekim 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3059&kat1=1

n    Ulusal Yayın: “Yeni Gelişmeler Işığında Amerikan-Rus Satrancı”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Ekim 2009 (yayın aşamasında).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Bir Savaş Nasıl Yaratılır?”, 21. Yüzyıl, Aralık 2009 (basım aşamasında).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Afganistan Bir Tet Saldırısı'nın Eşiğinde mi? ”, 21. Yüzyıl, Kasım 2009 (basım aşamasında).

 

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Cahit Armağan Dilek   - 17-08-2019

Rusya Güvenli Bölge Planını Destekliyor mu?

Güvenli bölge aldatmacası…