RUSYA-UKRAYNA İLİŞKİLERİNDE İKİ ANA MADDE: ENERJİ VE RUS FİLOSU

Yazan  26 Nisan 2010
V.Yanukoviç cumhurbaşkanı seçildikten sonra Ukrayna dış siyasette bir denge politikası izleyeceği sadece uzmanlarca değil, Yanukoviç’in yakın çevresince de tahmin edilmekteydi.

Ayrıca Yanukoviç de Batı-Rusya tercihi arasında ikiye bölünmüş Ukrayna toplumunu birleştirmeyi amaçladığını ifade etmiştir. Fakat şimdilik denge politikasında Rusya tarafının ağır bastığı görülmektedir.

Denge Politikasının Zorlukları

7 Şubat 2010 seçimlerini V.Yanukoviç ikinci turda çok az bir farkla (48.95/45.47) seçimleri kazanmıştır.[i] "Rusya'nın adamı" olarak bilinen Yanukoviç "kazanma farkı" çok azdır. Ülkenin Batısı ve Doğusunun cumhurbaşkanı olması için Yanukoviç'in başarı şansı bu bölünmüşlüğü dengelemeğe bağlıdır. Bu yüzden olsa gerek yemin töreninden bir hafta sonra ilk yurt dışı ziyaretini Avrupa'ya yaptı. Brüksel'de AB liderleriyle bir araya gelmesi bu anlamda bir mesajdır. O Rusya yanlısı olarak bilinen taraf tutmak değil, Avrupa ile Rusya arasında köprü görevi görmek istediğini ifade ediyordu.

AB ziyareti sonrası Yanukoviç Moskova'yı ziyaret etti. Ziyaret sırasında önemli mesajlar verildi. Yakında Rusya ve Ukrayna arasındaki ilişkilerinde somut adımların atılacağı açıklandı. Medvedev'in Mayıs ayının ortalarında yapılması planlanan görüşme beklenmedik bir şekilde öne alındı. 21 Nisan 2010'da Görüşme Ukrayna'nın doğusunda ve Rusya sınırına 30 kilometre mesafede bulunan Harkiv şehrinde gerçekleşti.

Karadeniz Filosu ve Enerji

Harkiv görüşmelerinin iki ana teması Karadeniz filosu ve enerji oldu. Rusya bu ülkedeki Karadeniz filosunun Ukrayna'da kalmağa devam etmesini istiyordu. 2004 yılında iktidara gelmiş Batı yanlısı yönetim, Ukrayna'nın NATO üyeliğini savunuyordu. Bu nedenle Sivastopol'da bulunan Rus Karadeniz Filosu'nun en geç 2017 tarihinde tahliye edilmesini talep etmekteydi.[ii] Yanukoviç Rusya'ya iyi bir jest yaptı.Rus filosunun 2017'den sonra 25 yıl daha bu ülkede kalmasını öngören anlaşma imzalandı.

Karadeniz filosuyla ilgili yaptığı Ukrayna'nın jestine Rusya da doğalgaz fiyatında yaptığı indirimle karşılık verdi. İki ülkenin enerji bakanları arasında enerji anlaşması parafe edildi. Anlaşmaya göre Ukrayna doğalgazın bin metreküpünün fiyatının 333 doları bulması durumunda Ukrayna'ya yüzde 30 indirim, doğal gaz fiyatının 333 doları aşması durumunda ise, Ukrayna'ya bin metreküp doğal gazdan 100 dolar indirim yapılacaktır. Bugünkü fiyatlarla on yıl içinde Ukrayna'nın doğalgazdan sağlayacağı indirim 40 milyar doları bulacaktır.[iii]

Eski Başbakan Y. Timoşenko'nun iddiasına göre görüşmeler sırasında Yanukoviç ve Medvedev arasında bir gizli anlaşma da imzalanmıştır.Bu anlaşma ortak uçak sanayisi işletmesinin oluşturulmasına ilişkindir. Fakat bu işletmede Rusya'nın %51 paya sahip olacağı söylenmektedir.[iv]

 

 

Muhalefet İtiraz Ediyor

Harkiv'de yapılan anlaşmalar dünya gündemine otururken Ukrayna'nın siyasi gündemini de salladı. Muhalefet partileri Harkiv anlaşmasını protesto etti. Eski başbakanYulia Timoşenko, 3 bin kişiliktaraftarınayaptığıkonuşmada, parlamentonun anlaşmayı onaylamaması için ellerinden geleni yapacaklarını söyledi. Yanukoviç'in daha önce hiç kimsenin yapmadığı bir şekilde ülkeyi ikiye böldüğünü iddia eden Timoşenko, "Toprak bütünlüğümüzü veegemenliğimizikaybediyoruz." şeklindekonuştu. O, Ukrayna toprağına değer biçmenin yanlış olduğunu, kimin kime ne kadar ödediğinin hiçbir anlamı olmadığını, sadece 2017 yılına dek bekleyerek filo sorununun barış içinde çözülmesi gerektiğini ifade etti.[v]

EskiCumhurbaşkanıViktor Yuşçenkoda öncekigünyaptığıdeğerlendirmedeülkenin artık daha az bağımsız olacağını savunarak, "Bu bir askeri işgaldir. Toplum Harkiv'de imzalanan anlaşmayı görmezden gelirse, bu ülkeninegemenliğive bağımsızlığı için büyük bir kayıp olacak."değerlendirmesindebulundu.[vi]

Yanukoviç'in Rusya-Batı dengesini korumada ne kadar güçlük çektiği ortaya çıktı. Bunun üç önemli nedeni vardır:

1) Yanukoviç'in seçmen potansiyeli ülkenin doğu bölgelerinde yaşayan "Rusya yanlısı" yurttaşlardır. Bu kesim Ukrayna'nın Rusya'ya ile yakın ilişkiler içinde olmasını istemektedir.[vii]

2) Ukrayna'nın ekonomik darboğazdan kurtulması gerekmektedir. Oysa ekonomik sıkıntılar giderilmezken halkın ekonomik durumu da gittikçe kötüleşmektedir.

3) Rusya karşıtı politikalar ve ABD ve AB yanlısı tutumuna karşın Ukrayna, Batıdan beklediği desteği alamamaktadır. Özellikle Obama'nın başkanlığı döneminde bu beklentiler iyice azalmıştır.

Durumu gerçekçi çıkarlar üzerinden değerlendirdiğimizde de bu sıkıntılı dönemde Rusya'nın Ukrayna'ya verebilecekleri Avrupa'nın verebileceklerinden daha fazladır. Brüksel'deki temaslarda Kiev'e AB fonlarının akması için Uluslararası Para Fonu (IMF) ile anlaşma sağlanması, doğalgaz sektöründe reform yapılması gerektiğini ifade edilmiş, Ukrayna vatandaşlarına vize muafiyeti sağlanması için bir yol haritasının belirlenmesi konusu ele alınmıştır. Bundan fazlasını beklemek de aşırı iyimserlik olacaktır. Oysa doğalgaz anlaşmasından Ukrayna'nın sağlayacağı avantaj ise 3-4 milyardır (ilerideki fiyat değişikliğine bağlı olarak). Rusya'nın Karadeniz'deki filosu da bölgedeki on binlerle insanın doğrudan ve dolaylı olarak istihdam sorununu çözmektedir. Ukrayna Başbakanı Mikola Azarovanlaşmanın Ukrayna'nınulusalçıkarlarına uygun olduğunu veöncelikleekonomikaçıdan yararlı olduğunu savunmaktadır.

Muhalefet Karadeniz filosuyla ilgili anlaşmanın parlamentoda onaylanmasını engellemek istemektedir. Fakat NATO sözcülüğünün bu anlaşmalara itirazlarının olmadığını açıklamaları, Ukrayna'nın turuncu liderleri ile işbirliği yapmış milletvekili, bürokrat ve iş çevrelerinin bugünlerde kitlesel olarak iktidar partisinin saflarına geçmeleri, söz konusu anlaşmaların parlamentoda imzalanma olasılığını güçlendiriyor.[viii]Yanukoviç bundan sonra, hatta kısa sürede "anlaşmaların olumlu etkisini halka hissettirmek" zorundadır. Muhtemelen bunu bir nebze de olsun başaracaktır. Emekli maaşları ve çalışanların maaşlarını artıracağına dair seçim öncesi halka verdiği sözü gerçekleştirme şansı yakalamıştır. Doğalgaz fiyatındaki indirim sayesinde bütçe milyarla dolar tasarruf etmiş olacaktır. Diğer taraftan Rus filosunun Kırım'da kalmaya devam etmesi Rusya'nın bölgedeki askeri istikrarsızlık potansiyelini artıracak. Rusya'nın istenilen zaman Ukrayna'ya baskı yapma şansı bulunacaktır.[ix] Yanukoviç'in uzun vadede başarı sağlayabilmesi için Avrupa Birliği ile entegrasyon politikaları üzerinde çalışması gerekmektedir. Aksi takdirde orta ve uzun vadede avantaj olarak gördüğü anlaşmalar kendisinin siyasi potansiyeli açısından dezavantaja dönüşebilir.

 


 

[i] Итоги выборов на Украине после подсчета 99,99yüzde голосов не изменились,http://rian.ru/politics/20100209/208450607.html, 09.02.2010

[ii] Deniz Berktay, Kiev, Sivastopol'deki Rus üssünün süresini uzattı,http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2010/04/100422_sevastopol_deniz.shtml

[iii] Заявление Виктора Януковича по итогам украинско-российских договоренностей в Харькове, http://lb.com.ua/article/politics/2010/04/22/40265_zayavlenie_viktora_yanukovicha.html, 22.04.2010.

[iv] Тимошенко рассказала о тайном соглашении Януковича-Медведева, http://lb.com.ua/news/politics/2010/04/23/40938_timoshenko_rasskazala_taynom.html

 

[v] Тимошенко обещает отменить сделку Януковича-Медведева

http://lb.com.ua/news/politics/2010/04/24/40940_timoshenko_obeshchaet_otmenit.html

[vi] Ukrayna'da İktidar Rusya ile İmzalanan Üs Anlaşmasını Savundu, Muhalefet Ayaklandı, http://www.haberler.com/ukrayna-da-iktidar-rusya-ile-imzalanan-us-haberi/, 25.04.2010.

[vii] Ali Asker, Ukrayna'da Seçim Sonuçları Kesinleşti, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3358&kat=18

[viii] Deniz Berktay, Kiev, Sivastopol'deki Rus üssünün süresini uzattı,http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2010/04/100422_sevastopol_deniz.shtml

[ix] Конрад Шуллер , С опорой на Россию, http://inopressa.ru/article/23Apr2010/faz/ukraina.html

Ali Asker

İlk Öğretim-Lise:: Alpan Köy-Azerbaycan

Üniversite: Azerbaycan Teknik Üniversitesi- Bakü Devlet Üniversitesi Hukuk Fakültesi (2 Üniversite)

Yüksek Lisans: Marmara Üniversitesi SBE Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı Genel Kamu Hukuku

Doktora: Ankara Ü. SBE Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı Genel Kamu Hukuku

 

Uzmanlık Alanı: Rusya, Orta Asya, Kafkaslar. Demokratikleşme ve Rejim Değişimleri. Türk Dünyası çalışmaları.

 

Bildiği Diller:

Rusça

Azerbaycanca

Bugüne Kadar Çalıştığı Yerler:

1993-1996 İmpuls LTD Şirketi, Genel Müdür danışmanı

1998-2000 Millet gezetesi (Azerbaycan, temsilci muhabir)

2007-2010 (Ayna ve Zerkalo gazeteleri Türkiye temsilcisi)

2009 – ASAM

2009- 21. Yüzyıl T.E.

 

Bilimsel Çalışmalar
Kitaplar
a) Telif Eserler
Azərbaycan hüquq tarixi:cinayət hüququ (qədim zamanlardan 1920-ci ilədək), Azərnəşr, Bakı, 1999, (Mehman Dəmirli ilə birlikdə), 200 s.
Kaymakam Adaylığı Sınavına Hazırlık (Editörler: Tezel Öçal ve Zehra Odyakmaz), Savaş Yayınları, Ankara 2004, 1159 sayfa
Konu Anlatımlı –Testli Anayasa Hukuku, İdare Hukuku ve İdari Yargı (Zehra Odyakmaz ve Ümit Kaymakla birlikte), 1. baskı (448 sayfa), 2. baskı (522 sayfa). 2004 (1. baskı), Ankara 2004 (2. baskı)
Soykırımdan fazlası (Kafkaslarda Ermenilerin yaptıkları mezalim ve Hocalı soykırımı üzerine)- belgesel senaryosu, 43 dak. (tamamlanma aşamasında)
 
b) Çeviri, Aktarma, Derleme, Düzenleme ve Editörlük
Yeni Anayasalar: BDT ve Baltık Ülkeleri, (Dr. Abdurrahman Eren’le birlikte), TİKA Yayınları, Ankara 2005, (Rusça, Ukraynaca, Türkmence, Özbekçe ve Azerbaycan Türkçesinden aktarma ve çeviri, düzenleme, açıklama ve Giriş Makalesi)
Mirza Bala Mehmetzade, Azerbaycan Misak-i Millisi, (Elşad Mahmudov’la birlikte), Azerbaycan Kültür Derneği Yayınları, Ankara 2002, , 87 s., (Osmanlıcadan aktarma ve şerhler)
 
Şahidin Xatirələri, AHC maliyyə naziri Əbdüləli Əmircanın xatirələri Ayna gazetesi, 1, 8, 15, 29, aprel 2006. (Türkiye Türkçesinden Azerbaycan Türkçesine aktarma, kitap olarak yayın aşamasında)
Hüseyin İsmayılov, Azerbaycan’da Aşık Sanatı, Alpan Yayınları, Ankara, 2008, (Azerbaycan Türkçesinden Aktarma, Mahire Gayıbova ile birlikde).
Cemil Hasanlı, Soğuk Savaşın Sınav Meydanı: Türkiye-SSCB İlişkileri, Bilgi Yayınları, Ankara, 2010 (Baskı aşamasında)
 
Tezler:
Doktora: Eski Sosyalist Ülkelerde Siyasi Rejim Değişmeleri, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı/Genel Kamu Hukuku, (Dnş. Prof.Dr.Anıl Çeçen) Ankara 2007, 391 s.
Yüksek Lisans: Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasasında Devlet Sistemi ve Temel Öğeleri, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı/Genel Kamu Hukuku,  (Dnş.: Prof.Dr. Mehmed Akad İstanbul,, 2000, s.137.
 
Makaleler
-       Telif
Auen Kilsə Qanunnaməsində cinayət hüququ normaları (Mehman Demirli ile Birlikte), Qanun, Bakı 1996.
Mədinə şəhər dövlətinin təşəkkülü və konstitusiyasının əsas cəhətləri, Qanun No:8, Bakı 1997.
Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasasına Göre Devlet Organlarının Yapısı ve İşleyişi, Yeni Türkiye Dergisi (Türkoloji ve Türk Tarihi Araştırmaları Özel Sayısı), Ankara 2003, s. 207,
Azerbaycan Cumhuriyetinde Kadın Hakları ve Günümüz Sorunları, Yıl: 1, Sayı: 1, s. 21-23. Türk Dünyası İnsan Hakları Bülteni, Ankara, Eylül 2004.
Erivan’a Yılbaşı Hediyesi: Rusya Ermenistan’ı Saldırı Amaçlı Silahlarla Donatıyor, Stratejik Analiz, Cilt: 9, Sayı:107, Mart 2009, s. 18-20.
Gürcistan ve Azerbaycan Askeri İşbirliğinde, Stratejik Analiz, Cilt: 9, Sayı:108, Nisan 2009, s. 15-17.
Ermenilerin Azerbaycan’da Yaptıkları Soykırımlar ve Devam Eden Çözümsüzlük, Stratejik Analiz, Cilt: 9, Sayı:108, Nisan 2009, s. 28-38.
Gergin Gündem: Türkiye-Ermenistan Sınır Kapısı SorunuStratejik Analiz,Cilt: 10, Sayı 109, Mayıs 2009, s.30-36.
Gürcistan'da Sıcak gelişmeler:  Tamamlan(ma)mış Devrim, Paylaşılamayan Bölge,Stratejik Analiz, Cilt: 10, Sayı:110, Haziran 2009, s. 30-36.
ABD-Rusya Rekabeti Bağlamında Manas Üssü Sorunu, Stratejik Analiz, Cilt: 10, Sayı:111, Temmuz 2009, s. 20-23.
Azerbaycan’da Demografik Gelişmeler Işığında Bazı Tespit ve Tahminler, Stratejik Analiz, Cilt: 10, Sayı:111, Temmuz 2009, s. 64-72.
İç Savaş Eşiğindeki Kuzey Kafkasya, 21.Yüzyıl Dergisi, Ekim 2009, Sayı:10, s.43-52
Rusya’nın Modernizasyonu Mümkün mü? , 21.Yüzyıl Dergisi, Kasım 2009, Sayı:11, s.69-74
Kafkaslarda Barışa Giden Yol Savaştan mı Geçmeli? , 21.Yüzyıl Dergisi, Aralık 2009, Sayı:12, s.65-74
Türkiye Azerbaycan İlişkilerinin Çok Boyutlu Temelleri, 21.Yüzyıl Dergisi, Ocak 2010, Sayı:13, s.37-54 (Arif Keskin ve Kamil Ağacan’la birlikte)
Bakü'de Kuzey’den Esen Rüzgarlar, 21.yüzyıl Dergisi, Şubat 2010, Sayı:14, s.7-10
 ‘’Ermeni Açılımı’’ Sonrası Türkiye-Azerbaycan İlişkileri, 21.Yüzyıl Dergisi, Mart 2010, Sayı:15, s.45-56
Kırgızistan’da Bitmeyen Devrim mi, Fillerin Tepişmesi mi? , 21.Yüzyıl Dergisi, Mayıs 2010, Sayı:17, s.33-40
Ankara’dan Medvedev Geçti: İlişkilerin Değerlendirilmesi, 21.Yüzyıl Dergisi, Haziran 2010, Sayı:18, s.49-56.
Sırat Köprüsü Kadar Zorlu Geçiş, 21.Yüzyıl Dergisi, Temmuz 2010, s. 65-72.
Rusya Federasyonu’nun Yeni Askeri Doktrini Bir Tepki Belgesi mi?MSI, Sayı: 054, Nisan 2010, s. 48-54.
Protokoller, “Soykırım Tasarısı” ve Türkiye-Ermenistan İlişkileri, Türk Yurdu Dergisi,
Kırgızistan Yol Ayrımında: Demokrasiye mi, Otoriterizme mi? 2023 Dergisi, Yıl:9 Sayı:109.
Herkesin Sınıfta Kaldığı Ders: Kırgızistan Olaylarında Okunması Gerekenler, 2023 Dergisi, Temmuz 2010, Sayı: 111, s. 54-58.
Medvedev’in “Eksen Kayması”: Ne Kadar Kayabilir ki? 21.Yüzyıl Dergisi, Ağustos 2010, Sayı:20, s. 39-48.
Rusya’nın Balkanlar Politikasının Bazı Hususları, 2023 Dergisi, Ağustos 2010, Sayı:112, s. 54-59.
Kilise Savaşları: Moskova-Kiev-İstanbul, 21. Yüzyıl Dergisi, Eylül 2010, Sayı: 21, s. 31-38.
Kafkasya’daki Silahlanma Rusya-Türkiye İlişkilerinin Neresinde? 21. Yüzyıl Dergisi, Ekim 2010, Sayı: 22, s. 21-28.
Kırgızistan Seçimleri Demokratikleşmeye Vesile Olabilir mi? 21. Yüzyıl Dergisi, Kasım 2010, Sayı: 23, s. 8-10.
Ermenistan'da Anayasal Dönüşüm Süreci ve Anayasanın Temel Özellikleri, Ermeni Araştırmaları Dergisi, Sayı: 36, Terazi Yayıncılık, Ankara Kasım 2010, s. 191-218. 
Qırğızıstanda demokratik transformasiya cəhdi, Analitik Baxış, Say:4, SAM,  s. 22-28.
Rusya'nın Afganistan Politikasında Belirsizlik, 21. Yüzyıl Dergisi, Ocak 2011, Sayı: 25, s. 39-45.
Gözetlemeye Devam: Gebele Radar Üssü’nün Modernizasyon, EkoAvrasya, Yıl:4, Sayı: 14, Bahar 2011, s.36-37.
Türkiye-Ermenistan İlişkileri ve Rusya’nın Tutumu, 21. Yüzyıl Dergisi, Şubat 2011, Sayı: 26, s. 15-21.
Rusya: Olgular ve Tahminler Işığında, Mart 2011, Sayı: 27, s. 45-51.
Mağrip’ten Esen Rüzgarın Rusya’da ve Güney Kafkasya’da Etkileri, 21. Yüzyıl Dergisi, Nisan 2011, Sayı: 28,  s.39-46.
 
 
 -       Aktarma ve Çeviri
Sergey Yatsenko, Vusunlar, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:1, Ankara 2002, s. 776-781. (Rusçadan çeviri)
 Nikolay Bokovenko, Tagar Kültürü, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:1., Ankara 2002,s. 518-525. (Rusçadan çeviri)
Sergey G.Skobelev, Vladimir N.Nechiporenko, Stepan V.Pankin, Arkeolojik Kaynaklara Göre Orta Yenisey Kırgızları, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:2., Ankara 2002, s. 391-396. (Rusçadan çeviri)
Boris İ.Marşak, Türkler ve Soğdlular, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:2., Ankara 2002, s. 170-178. (Rusçadan çeviri)
İrina F.Popova, Orta Asya Türkleri ve Erken Tang Çin Devleti, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:2., Ankara 2002, s. 127-132. (Rusçadan çeviri)
Yuriy F.Buryakov, Eski ve Orta Çağ Dönemlerinde Büyük İpek Yolu Üzerinde Orta Asya Türkleri, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:3., Ankara 2002, s. 234-242. (Rusçadan çeviri)
Yunus Nesibli, Orta Çağ Gürcü Kaynaklarında Türkler, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:4., Ankara 2002, s. 722-730. (Rusçadan çeviri)
Svetlana İ. Valiulina, İdil Bulgarlarında Cam Sanatı, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:6., Ankara 2002, s.55-62. (Rusçadan çeviri)
Yuriy F. Buryakov, Timur, Timurlular ve Bozkırın Türk Göçebeleri, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:8., Ankara 2002, s. 534-539. (Rusçadan çeviri)
Talaybek Koyçumanov, Temirbek Bobuşev, Sovyet Sonrası Orta Asya Geçiş Ekonomilerinin Sorunları ve Entegrasyonun Geleceği, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:19., Ankara 2002, s.15-23. (Rusçadan çeviri)
Kamil Veli Nerimanoğlu, Azerbaycan’ın Devlet Dili Siyaseti, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:19., Ankara 2002, s.244-251. (Azerbaycan Türkçesinden aktarma)
Aman Hanberdiyev, Türkmenistan’da Eğitim ve Bilgisayar, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:19., Ankara 2002, s. 815-827. (Rusçadan çeviri)
Ovez Gündogdiyev, Türkmenlerde Savaş Sanatı ve Silahlar (VI-XVI. yy.), Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:19., Ankara 2002, s.828-833. (Rusçadan çeviri)
Rafael Muhammetdinov, Boşevizm, “Milli” Komünizm ve M.Sultan Galiyev Fenomeni, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:18., Ankara 2002, s.843-853. (Rusçadan çeviri)
Djenish Djunushaliev, Kırgızistan’da 1916 İsyanı, Türkler (Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), Cilt:18., Ankara 2002, s.627-630. (Rusçadan çeviri)
S.Oboznov, Rusya ve Latin Amerika BM`de: İşbirliği Sorunları ve Geleceği, Avrasya Dosyası, BM Özel, İlkbahar 2002, Cilt:8, Sayı:1, s. 225-237. (Rusçadan ceviri, A.İsayev ile birlikte).
Nursultan Nazarbayev, Krizin Anahtarları, Stratejik Analiz, Cilt:10, Sayı:110 Haziran 2009, s. 89-95.
21. Yüzyıl Türkiye Buluşmaları

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Bojidar Çipof   - 14-07-2020

Helenizm için Ayasofya

Son birkaç haftadır gündemin baş sıralarında bulunan Ayasofya ile ilgili yüzlerce yazı yazıldı ancak bazı hususlar hiç irdelenmedi. Bu makalemizde üzerinde çokça makaleler yazdığımız Ayasofya konusunu Helenizm ayağından ele alarak sunuyoruz.