TALİBAN’IN KABİL SALDIRISI


TALİBAN’IN KABİL SALDIRISI

Yazan  21 Ocak 2010
18 Ocak 2010’da Afganistan’ın başkenti Kabil’i karıştıran Taliban saldırısı, bölgede savaşan taraflara önemli mesajlar vermiştir. Saldırıya katılan Taliban militanlarının sayısının, tam bilinmemekle birlikte az olduğu görülmektedir. Ancak yarattığı e

Dolayısıyla "küçük çaplı büyük bir saldırı" olarak tanımlayabileceğimiz bu faaliyeti, Afganistan'da sürmekte olan savaş halinin şu ana kadarki en önemli olayıdır.

Kabil'e kuş uçuşu 150-200 km uzaklıkta bulunan, Pakistan sınırındaki Khost'ta 30 Aralık 2009'da Amerikan istihbaratına yapılan saldırının ardından gelen Kabil Saldırısı, bölgede geçici olarak oluşacak bir güvenlik boşluğunu Taliban'ın kısa zamanda değerlendirebileceğini ve bu sayede halk üzerinde baskı kurmaya yönelik harekât düzenleyebileceğini göstermiştir.

Baskın olarak niteleyebileceğimiz bu eylem birçok farklı amaç için gerçekleştirilmiş olabilir. Amerikan Ordusu'nun durumu lehine çevirmek için Helmand'da düzenlediği harekâtlara ve Pakistan sınırında sıkılaştırdığı denetimlere karşılık, Taliban'ın dikkatleri Kabil'e çekmek istemesi bu olasılıklardan biridir. Bu durumda sahip olduğu ekonomik düzenin devamını ve/veya Pakistan'dan geçişlerin kolaylaştırılmasını sağlamaya çalışmaktadır.

İkinci olarak, diğer yörelerden çekilecek ISAF birlikleri ile Kabil'in güvenliği sağlandığı takdirde, zayıflayan bölgelerde güvenlik hassasiyeti artacağı için, Taliban yakın zaman içinde doğabilecek fırsattan yararlanıp Kabil haricindeki bazı yerlere büyük çaplı saldırı düzenleyebilir. Burada Kuzey Vietnam askerlerinin 1968'de Vietnam Savaşı'nın dönüm noktası olan Tet Saldırısı için aldatma olarak en kuzeydeki Khe Sanh şehrini önceden kuşatmalarını hatırlamak gerekmektedir. Bu hareketin sonucunda diğer yerlerden çekilen Amerikan ve müttefik birliklerin Khe Sanh'a intikali, ülkenin bazı bölgelerindeki güvenlik riskini artırmış ve kuzeylilerde bunu iyi bir şekilde değerlendirmişlerdi. Benzer bir şekilde, Taliban da Kandahar için gözleri Kabil'e çekmek istemiş olabilir.

Eğer Kabil ISAF değil de, Afgan güvenlik kuvvetleriyle takviye edilirse, o zaman buraya yönelik daha büyük sızmalar için ciddi riske girilmiş olur. Çünkü Afganistan'da Taliban'ın olayların etki derecesini artırmasında yozlaşmanın ve rüşvetçiliğin çok önemli bir yeri vardır. Görülen o ki, oldukça fakir ve eğitimden yoksun olan Afgan halkı geçimini sağlayabilmek için kanunî olmayan yollara başvurmaktan kaçınmamaktadır. Özellikle rüşvetin ulusal güvenliği tehdit etmekte olduğunu görmekteyiz. BM'in Afganistan'da yaptığı bir araştırmaya göre, Afganlar 2009 boyunca 2,5 milyar dolar civarında rüşvet ödemişlerdir. Kişibaşına düşen GSYİH'nın $425 olduğu ülkede kişibaşına düşen rüşvet miktarı ortalama olarak $160 gibi büyük bir rakamdır. Helmand'daki haş haş tarlaları sayesinde önemli bir uyuşturucu gelirine sahip olan Taliban'ın maddi varlığı ile Afgan halkının yokluğu birleştiğinde güvenliğin sağlanamaması hiç de şaşırtıcı değildir. Dolayısıyla Kabil'in güvenliğini sağlamak bundan sonra farklı riskleri de beraberinde getirecektir.[1]

Bu arada 2009 yazındaki seçimlerin ardından yaşanan sorunlu süreç ve ardından Karzai'nin kurduğu iki kabinenin de kabul görmemesinin ardından Kabil'e yönelik psikolojik açıdan etkili olan bu saldırının gerçekleştirilmesi de birbirine bağlanabilir. Taliban'ın bu saldırıyı Afgan devletini işlemez duruma getirerek halk üzerindeki denetim ve baskısını artırabilmek için düzenlemiş olma ihtimalini de düşünmek gerekir. Halkın seçimlere katılım seviyesinin düşük olduğu Afganistan'ın durumundaki bir ülkede, kabinenin onay alamaması, geniş bir yönetim ve güvenlik boşluğu yaratabileceği için, yakın gelecekte Taliban'dan daha etkin saldırılar beklenmelidir.

CIA mensuplarının bombalanması ile Kabil saldırısı arasını birleştirdiğimizde ise Amerikalılar için ciddi sıkıntılara yol açabilecek bir durum ortaya çıktığını görmekteyiz. İki saldırı arasındaki sürenin kısalığından çıkarılabilecek bazı sonuçlar şunlardır:

Taliban kısa zaman içinde harekât düzenleme ve yürütme yeteneğine sahiptir. Bunun için gerekli silahları da kısa sürede sağlayabilmektedirler.

Taliban, kısa zamanda düzenleyeceği harekâtlar için yeterli maddi birikime ve bu birikimi kısa zaman içinde yönlendirme olanağına sahiptir.

Taliban'ın düşman istihbaratını aldatma ve kendi istihbaratını doğru bir biçimde sürdürme becerisi olup, istihbarat alanındaki başarısını askeri harekât ile sonuçlandırabilmektedir.

Bunlar aslında bir gerilla kuvvetinden çok, güçlü bir ordusu olan bir ülkenin sahip olabileceği özelliklerdir. Buradan yola çıkarak, Taliban'ın savaştaki çıkışını ve etkinliğini önemli bir başarı olarak görebiliriz. Öte yandan, bu sonuçlardan Taliban kuvvetlerinin yönetiminin taktik ve harekât alanlarında da tahmin edilenden iyi oldukları ortaya çıkmaktadır.

Kabil'deki saldırıdan ise şu sonuçları çıkarmak mümkündür:

Seçilen hedefler, hükümet binaları, bankalar, alışveriş merkezleri ve yapancıların ikametgâhı olan otel gibi farklı işlevlere sahiplerdir. Afganistan'da askeri, siyasi, ekonomik, sosyal ve medya ortamlarında etkin olacağı mesajı vermiş olmasıdır.

Taliban'ın siyasi hedef seçimlerinin daha fazla olduğu öne çıkmıştır. Buna halk ve uluslararası medyayı da katmışlardır. Taliban böylelikle, hükümetin dokunulmaz olamayacağını, istediklerinde halka yönelik terör saldırıları gerçekleştirebileceğini şeklinde olup, yabancıların da bunları yakından takip etmelerini sağlamıştır.

ABD tarafından bölgeye gönderilmeye başlanan taze birliklerin üzerinde de moral olarak olumsuz bir etki yaratılmıştır. Çünkü Afganistan'da en sağlam güvenlik önlemlerinin alındığı başkent Kabil'de bu tür bir saldırı gerçekleşebiliyorsa, ABD'nin birliklerini özellikle yollamakta olduğu Helmand ve doğu sınırı gibi güvenlik hassasiyetinin fazla olduğu bölgelerinde durumun nasıl olabileceği artık bu askerlerin beyinlerine işlenmiştir.

Kabil Saldırısı, görünümü itibariyle bir Tet olamayacak kadar küçük çaplıdır. Bununla birlikte, göründüğünün üstünde bir etki yaratır da, batının Afganistan'a daha fazla odaklanmasını sağlarsa, o zaman "Tet" gibi bir işleve sahip olabilir. Ancak Taliban'ın iki yıldır süren çıkışına rağmen, olayların henüz o kadar büyük bir etki yaratacak olgunluğa geldiğini söylemek zordur. Bu yılın özellikle ilk yarısında Taliban'ın büyük şehirlerde düzenleyeceği eylemleri takip edersek, Afganistan'daki savaşın geleceğiyle ilgili tahminlerimiz de kesinlik kazanmaya başlayacaktır.



[*] 21. Yüzyıl Enstitüsü ABD Araştırmaları Bölüm Başkanı.

[1] "Corruption, not insecurity, biggest concern for Afghans - UN report", UN News Service, 19 January 2010, http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2010/01/mil-100119-unnews04.htm

Burak ÇINAR

1973 yılında Ankara'da doğmuştur. Lise eğitimini Ankara Lisesinde tamamlamıştır. 1998 yılında Bilkent üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünden mezun olmuştur.  2000 yılında Atılım üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde Yüksek lisans eğitimine başlayan çınar, buradaki eğitimini tamamladıktan sonra 2003 yılında Hacettepe üniversitesi Tarih  bölümünde başladığı doktora çalışmalarını 2007 yılında tamamlamıştır.

 

YAYINLARI (TüRKçE):

 

n    Yayınlanmamış Doktora Tezi: İkinci Dünya Savaşı'nda Doğu Cephesi ve Türkiye, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hacettepe üniversitesi (2007).

n    Yayınlanmamış Master Tezi: Körfez Savaşı Sonrası Türkiye, Suriye ve Yunanistan'ın Savunma Politikalarının Türk Dış Politikasına Etkileri, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Atılım üniversitesi (2002).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Incorrect Technological Decisions”, Akademik Araştırmalar Dergisi (No: 9-10, Mayıs-Aralık 2001), s.145-177, http://www.academical.org/dergi/MAKALE/9_10sayi/s9cinar1.htm

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Yeni NATO üyesi Doğu Avrupa ülkelerinin Dünya Silah Piyasasındaki Yerleri”, Jeopolitik (Yıl: 1, Sayı: 2,  Bahar 2002), s.128-137.

n    Ulusal Yayın-Akademik: “İkinci Dünya Savaşı'ndaki Silah Teknolojileri'nin Soğuk Savaş'a Etkileri”, Jeopolitik (Yıl: 2, Sayı: 5,  Kış 2003), s.118-127.

, s.147-154.

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Savaş ve çatışmalardaki Amerikan Askeri Kayıpları”, Jeopolitik (Yıl: 3, Sayı: 9,  Kış 2004) s.146-157.

n    Ulusal Yayın: “Irak Savaşı'nda Teknoloji-Ordu-Harekat Bağlantısı”, Stradigma (Sayı: 7, Ağustos 2003) http://www.stradigma.com/turkce/agustos2003/makale_05.html

n    Ulusal Yayın: “Savaş Tarihinde Saldırı-Savunma İlişkisi”, Stradigma (Sayı: 9, Ekim 2003)  http://www.stradigma.com/turkce/ekim2003/makale_07.html

n    Ulusal Yayın: “İnsan, Silah ve Kültür”Panorama (Sayı: 4, Mayıs 2004) http://www.panoramadergisi.com/mayis2004/pf_version.php?id=4

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak'ta Güvenlik Uzak Bir Düş”, Cumhuriyet-Strateji, No: 22, (22 Kasım 2004).

n    Ulusal Yayın-Makale: “ABD İle Başbaşa Gidiyor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 27, (3 Ocak 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak Savaşı'nda Silahların Etkinliği”, Cumhuriyet-Strateji, No: 29, (17 Ocak 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Tarihten Tarihe öğütler”, Cumhuriyet-Strateji, No: 41, (11 Nisan 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Türkiye'deki Tarihi Savaşalanları”, Cumhuriyet-Strateji, No: 50, (13 Haziran 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Gelişmekte Olan Bir ülkenin Savunma Sanayisi Nasıl çökertilir?”, Cumhuriyet-Strateji, No: 58, (8 Ağustos 2005)

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak Savaşı'nda Amerikan Kayıplarının Boyutu”, Cumhuriyet-Strateji, No: 71, (7 Kasım 2005)

n    Ulusal Yayın-Makale: “Kamboçya ve Laos Müdahaleleri Işığında Suriye'ye Askeri Müdahale”, Strateji No: 75, (5 Aralık 2005).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Değişen Savaş Tarzları”, Cumhuriyet-Strateji, No: 80, (9 Ocak 2006).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak'tan çekilme Tartışmaları Hızlandı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 89, (13 Mart 2006).

n    Ulusal Yayın-Makale: “İran'a Olası Saldırı Yöntemleri”, Cumhuriyet-Strateji, No: 156, (25 Haziran 2007).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Saldırı Helikopterlerinin Etkisizliği”, Cumhuriyet-Strateji, No: 165, (27 Ağustos 2007).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Türkiye Bölgesel Düşünmeli”, Cumhuriyet-Strateji, No: 181, (17 Aralık 2007).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Başarı Diplomasiyle Tamamlanmalı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 184, (7 Ocak 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Ortadoğu'da Kaybolan Batı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 186, (21 Ocak 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Irak'tan çekilmek Zor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 189, (11 Şubat 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Rusya İzin Vermez”, Cumhuriyet-Strateji, No: 190, (18 Şubat 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Hükümetin Stratejik Başarısızlığı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 196, (31 Mart 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Sömürü Mantığı Değişmedi”, Cumhuriyet-Strateji, No: 198, (14 Nisan 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Türkiye ‘Kabullere' Zorlanıyor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 201, (5 Mayıs 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Savaşların Yan Etkileri”, Cumhuriyet-Strateji, No: 216, (18 Ağustos 2008)

n    Ulusal Yayın-Makale: “ABD Kayboluyor, Rusya Yükseliyor”, Cumhuriyet-Strateji, No: 217, (25 Ağustos 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Yeni Soğuk Savaşın Şekillenme Süreci”, Cumhuriyet-Strateji, No: 221, (22 Eylül 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Büyük Kedilerin Oyun Yumağı”, Cumhuriyet-Strateji, No: 223, (5 Ekim 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nın Hava Muharebeleri Ve Kayıplar I”, MSI, 2008-36, (Ekim 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Savaş Ve ölüm”, Cumhuriyet-Strateji, No: 225, (20 Ekim 2008)

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nın Hava Muharebeleri Ve Kayıplar II”, MSI, 2008-37, (Kasım 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Gürcistan Savaş Notları”, Cumhuriyet-Strateji, No: 230, (24 Kasım 2008).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Modern Savaş'ın Babası: Gustav Adolf”, Hacettepe üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (Cilt:25 Sayı:2, Aralık 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Zırhlı Birlikler I”, MSI, 2008-38, (Aralık 2008).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Zırhlı Birlikler II”, MSI, 2008-39, (Ocak 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Emperyalizmin Sınır ülkesi”, Cumhuriyet-Strateji, No: 238, (19 Ocak 2009).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Tarihte üçüncü Güç Ve Orta Asya Enerji Savaşları”, Güvenlik Stratejileri Dergisi, Yıl:4 Sayı:8, Aralık 2008, s.21-43, http://www.harpak.edu.tr/saren/files/GSD/guv_str_sayi_8_aralik2008.pdf

n    Ulusal Yayın-Makale: “İsrail'in Savaş Riski”, Cumhuriyet-Strateji, No: 241, (9 Şubat 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Helikopterler”, MSI, 2008-41, (Mart 2009).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Moğolların İkinci Japonya Seferi: Kyushu 1281”, Hacettepe üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı:10, Bahar 2009, s.37-55.

n    Ulusal Yayın-Akademik: (Yrd. Doç.Dr. Haldun Yalçınkaya ile birlikte) “Blitzkrieg'in İkinci Dünya Savaşı öncesi Uygulaması: Büyük Taarrruz”, Hacettepe üniversitesi, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi (basım aşamasında).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Afganistan'da Yeni Dönem”, ASAM Güncel Analiz, www.asam.org.tr

n    Ulusal Yayın-Makale: “McNamara'nın Ardından” ASAM Dış Politika Analizi, www.asam.org.tr

n    Ulusal Yayın-Makale: “Obama'nın Mesajı”, Stratejik Analiz (Temmuz 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Deniz Desteği”, MSI (Temmuz 2009).

n    Ulusal Yayın-Makale: “Vietnam Savaşı'nda Nehir Desteği”, MSI (Ağustos 2009).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Roma Ordusu'nun Savaşlardaki üstünlüğü” (basım aşamasında), Doğu Batı.

n    Ulusal Yayın: Amerikan Ordusu'nun Afganistan'daki Etkisizliği, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü, öngörü, Eylül 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3000&kat1=1

n    Ulusal Yayın: “ABD'nin Afganistan'daki Hançer Harekâtı”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Eylül 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3028&kat1=1

n    Ulusal Yayın: “ABD'nin Bölgeden Bölgeye Sıçrama Stratejisi”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Eylül 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3017&kat=1

n    Ulusal Yayın: “ABD'nin Irak'tan çekilmesi”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Ekim 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazararsiv.aspx?yazar=133

n    Ulusal Yayın: “Obama Ve Nobel”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Ekim 2009, http://www.21yyte.org/tr/yazi.aspx?ID=3059&kat1=1

n    Ulusal Yayın: “Yeni Gelişmeler Işığında Amerikan-Rus Satrancı”, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü/öngörü, Ekim 2009 (yayın aşamasında).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Bir Savaş Nasıl Yaratılır?”, 21. Yüzyıl, Aralık 2009 (basım aşamasında).

n    Ulusal Yayın-Akademik: “Afganistan Bir Tet Saldırısı'nın Eşiğinde mi? ”, 21. Yüzyıl, Kasım 2009 (basım aşamasında).

 

ÜYE GİRİŞİ

Şifremi unuttum
  1. SON MAKALELER
  2. ÇOK OKUNANLAR

Suinbay Suyundikov   - 30-09-2020

Dondurulmuş Sorun Dağlık Karabağ Erimeye Başladı

Dünyanın çözüme kavuşamayan en eski ihtilaflı bölgelerinden biri de hiç kuşkusuz Dağlık Karabağ sorunudur.